विविध प्राण्यांमधील गुणसूत्रांची संख्या

विविध प्राण्यांमधील गुणसूत्रांची संख्या

गुणसूत्रे म्हणजे काय?

गुणसूत्रे (Chromosomes) ही पेशीच्या केंद्रकामध्ये (Nucleus) असलेली DNA व प्रथिनांची रचना असते. प्रत्येक प्राण्याच्या शरीरातील गुणसूत्रांची संख्या निश्चित असते आणि ती आनुवंशिक गुणधर्मांचे वहन करते.

विविध प्राण्यांमधील गुणसूत्रांची संख्या

प्राणी	गुणसूत्रांची संख्या (2n)	जोड्या
मानव	46	23 जोड्या
कुत्रा	78	39 जोड्या
मांजर	38	19 जोड्या
हत्ती	56	28 जोड्या
घोडा	64	32 जोड्या
गोरिला	48	24 जोड्या
डुक्कर	38	19 जोड्या
मेंढी	54	27 जोड्या
गाय	60	30 जोड्या
कोंबडी	78	39 जोड्या
डॉल्फिन	44	22 जोड्या
जिराफ	30	15 जोड्या
माकड	58	29 जोड्या
ससा	44	22 जोड्या
वाघ	38	19 जोड्या

प्राण्यांची चित्रे

मानव

कुत्रा

हत्ती

घोडा

जिराफ

महत्त्वाची निरीक्षणे

• कुत्रा आणि कोंबडी यांच्यामध्ये सर्वाधिक 78 गुणसूत्रे (39 जोड्या) असतात.
• जिराफ मध्ये दिलेल्या यादीतील सर्वात कमी 30 गुणसूत्रे (15 जोड्या) असतात.
• मानव मध्ये 46 गुणसूत्रे (23 जोड्या) असतात.
• गोरिला मध्ये 48 गुणसूत्रे (24 जोड्या) असतात.
• मांजर, वाघ आणि डुक्कर यांच्यामध्ये 38 गुणसूत्रे (19 जोड्या) असतात.

लक्षात ठेवण्याची सोपी युक्ती

• मानव → 46
• गोरिला → 48
• हत्ती → 56
• गाय → 60
• घोडा → 64
• कुत्रा / कोंबडी → 78
• जिराफ → 30

MPSC / स्पर्धा परीक्षा महत्त्वाचे प्रश्न

1. मानवामध्ये किती गुणसूत्रे असतात?
   उत्तर: 46
2. गोरिलामध्ये किती गुणसूत्रे असतात?
   उत्तर: 48
3. जिराफामध्ये किती गुणसूत्रे असतात?
   उत्तर: 30
4. हत्तीमध्ये किती गुणसूत्रे असतात?
   उत्तर: 56
5. कुत्र्यामध्ये किती गुणसूत्रे असतात?
   उत्तर: 78

टीप: "माकड" हा व्यापक गट आहे. विविध माकडांच्या प्रजातींमध्ये गुणसूत्रांची संख्या वेगवेगळी असू शकते. येथे 58 गुणसूत्रे ही काही जुन्या जगातील माकडांच्या प्रजातींसाठी आढळणारी संख्या दर्शविली आहे.