दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी राज्य पोस्ट-मॅट्रिक शिष्यवृत्ती (State Post-Matric Scholarship for Persons with Disability)

```html

♿ दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी राज्य पोस्ट-मॅट्रिक शिष्यवृत्ती 2026

महाराष्ट्र शासन | सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग

📖 योजनेचा परिचय

दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी राज्य पोस्ट-मॅट्रिक शिष्यवृत्ती ही महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागामार्फत राबविण्यात येणारी 100% राज्य अनुदानित योजना आहे. या योजनेद्वारे इयत्ता 10 वी नंतरचे शिक्षण घेणाऱ्या दिव्यांग विद्यार्थ्यांना आर्थिक सहाय्य दिले जाते.

उद्दिष्ट: दिव्यांग विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी प्रोत्साहन देणे, शैक्षणिक गळती कमी करणे व आर्थिक मदत उपलब्ध करून देणे.

🎯 योजनेची उद्दिष्टे

• दिव्यांग विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी आर्थिक मदत.
• शिक्षणातील गळती कमी करणे.
• व्यावसायिक, तांत्रिक, वैद्यकीय व अभियांत्रिकी शिक्षणास प्रोत्साहन.
• मुख्य प्रवाहातील शिक्षणात दिव्यांग विद्यार्थ्यांचा सहभाग वाढविणे.
• DBT द्वारे पारदर्शक निधी वितरण.

💰 देखभाल भत्ता (Maintenance Allowance)

गट	अभ्यासक्रम	वसतिगृह विद्यार्थी	डे-स्कॉलर
गट अ	वैद्यकीय, अभियांत्रिकी, कृषी, पशुवैद्यकीय पदवी व पदव्युत्तर	₹1,200	₹550
गट ब	वैद्यकीय, अभियांत्रिकी, कृषी व पशुवैद्यकीय पदविका	₹820	₹530
गट क	कला, विज्ञान, वाणिज्य पदव्युत्तर व व्यावसायिक पदविका	₹820	₹530
गट ड	पदवी अभ्यासक्रमाचे दुसरे वर्ष व पुढील वर्षे	₹570	₹300
गट ई	इयत्ता 11 वी, 12 वी व पदवीचे पहिले वर्ष	₹380	₹230

📚 इतर लाभ

👨‍🦯 वाचक भत्ता (Reader Allowance)
गट अ, ब, क – ₹100 प्रति महिना
गट ड – ₹75 प्रति महिना
गट ई – ₹50 प्रति महिना

🏫 शिक्षण शुल्क व परीक्षा शुल्क
शासनाच्या नियमानुसार मंजूर शुल्काची परतफेड.

🚌 अभ्यास दौरा भत्ता
वार्षिक ₹500

🖨️ प्रकल्प मुद्रण व टंकलेखन भत्ता
वार्षिक ₹600

✅ पात्रता निकष

• अर्जदार भारताचा नागरिक असावा.
• महाराष्ट्र राज्याचा अधिवासी असावा.
• किमान 40% दिव्यांगत्व असावे.
• 10 वी उत्तीर्ण असावा.
• 11 वी, 12 वी, पदवी, पदव्युत्तर किंवा व्यावसायिक अभ्यासक्रमात शिक्षण घेत असावा.
• मागील परीक्षेत उत्तीर्ण असावा.
• उत्पन्न मर्यादा नाही.

📄 आवश्यक कागदपत्रे

• आधार कार्ड
• महाराष्ट्र अधिवास प्रमाणपत्र
• दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र
• पासपोर्ट आकाराचा फोटो
• बँक खाते तपशील
• 10 वी व मागील परीक्षेची गुणपत्रिका
• बोनाफाईड प्रमाणपत्र
• प्रवेश व शुल्क भरल्याची पावती

🖥️ अर्ज प्रक्रिया

1. MahaDBT पोर्टलवर नोंदणी करा.
2. विद्यार्थी प्रोफाइल पूर्ण करा.
3. आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
4. “State Post Matric Scholarship for Persons with Disability” योजना निवडा.
5. अर्ज सबमिट करा.
6. महाविद्यालय व विभागीय पडताळणीनंतर लाभ मिळेल.

📌 महत्त्वाची माहिती

• ही 100% राज्य अनुदानित योजना आहे.
• DBT द्वारे थेट बँक खात्यात रक्कम जमा होते.
• अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे विनामूल्य आहे.
• दिव्यांगत्व किमान 40% असणे आवश्यक आहे.
• उत्पन्न मर्यादा लागू नाही.

🌐 महत्त्वाच्या वेबसाईट्स

👉 MahaDBT Portal : https://mahadbt.maharashtra.gov.in
👉 सामाजिक न्याय विभाग : https://sjsa.maharashtra.gov.in
👉 तक्रार निवारण : https://grievances.maharashtra.gov.in

```