0%
Question 1: भारतीय नियोजन आयोगाने अकराव्या पंचवार्षिक योजनेत कोणती संकल्पना समाविष्ट केली होती ?
(1) संतुलित वृद्धी
(2) संतुलित विकास
(3) सर्वसमावेशक वृद्धी
(4) समान विकास
Question 2: महबूब उल हक यांनी सूचविलेल्या मानवी विकासाच्या दृष्टीने नियोजन प्रतिकृती आणि धोरणांची पुनर्रचना करण्यासाठी खालीलपैकी कोणते घटक आवश्यक आहेत ?
a. योजना मानवी ताळेबंदाने सुरू होतील.
b. सामाजिक आणि मानवी विकास निर्देशकांचा एक व्यापक संच.
c. उत्पादन आणि वितरण उद्दिष्टांवर समान भर.
d. गरीबी दूर करणे.
b. सामाजिक आणि मानवी विकास निर्देशकांचा एक व्यापक संच.
c. उत्पादन आणि वितरण उद्दिष्टांवर समान भर.
d. गरीबी दूर करणे.
(1) केवळ a, b आणि d
(2) केवळ a, b आणि c
(3) केवळ c आणि d
(4) केवळ d
Question 3: लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
अ. पहिल्या अवस्थेत जन्मदर कमी असतो.
ब. पहिल्या अवस्थेत मृत्युदर जास्त असतो.
क. पहिल्या अवस्थेत लोकसंख्या वाढीचा दर जास्त असतो.
ड. पहिल्या अवस्थेत जन्मदर जास्त असतो.
ब. पहिल्या अवस्थेत मृत्युदर जास्त असतो.
क. पहिल्या अवस्थेत लोकसंख्या वाढीचा दर जास्त असतो.
ड. पहिल्या अवस्थेत जन्मदर जास्त असतो.
(1) अ आणि ब
(2) ब आणि ड
(3) क आणि ड
(4) अ आणि क
Question 4: लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमणाचा सिद्धांत वर्णन करतो :
(1) एखाद्या देशाचा विकास होत असताना जन्म आणि मृत्युदरात होणारे बदल
(2) देशातील स्थलांतराचे स्वरूप
(3) लोकसंख्या वाढीवर तंत्रज्ञानाचा प्रभाव
(4) उत्पन्न आणि आयुर्मान यांच्यातील संबंध
Question 5: महबूब उल हक यांच्या मते, मानवी विकासाच्या प्रतिमानामध्ये चार आवश्यक घटक आहेत जसे की :
a. आयुर्मान आणि आरोग्य
b. समानता आणि सक्षमीकरण
c. शिक्षण आणि दर्जेदार राहणीमान
d. टिकाऊपणा आणि उत्पादकता
b. समानता आणि सक्षमीकरण
c. शिक्षण आणि दर्जेदार राहणीमान
d. टिकाऊपणा आणि उत्पादकता
(1) a आणि b
(2) b आणि c
(3) a आणि c
(4) b आणि d
Question 6: पैशाच्या प्रमाण सिद्धांतानुसार, जर पैशाच्या पुरवठा दुप्पट झाला आणि पैसा आणि उत्पादनाचा वेग स्थिर राहिला तर किंमत पातळीचे काय होईल ?
(1) ती तशीच राहते
(2) ती दुप्पट होते
(3) ती अर्धवट होते
(4) ती थोडी कमी होते
Question 7: पैशाच्या कार्यासंदर्भात खालील योग्य जोडी जुळवा.
| कार्य | उपकार्य |
|---|---|
| अ. प्राथमिक | 1. मूल्यसंग्रह |
| ब. दुय्यम | 2. मूल्याचे हस्तांतरण |
| क. आकस्मिक | 3. मूल्यमापन |
(1) अ-2, ब-3, क-1
(2) अ-3, ब-2, क-1
(3) अ-2, ब-1, क-3
(4) अ-3, ब-1, क-2
Question 8: मनी गुणक प्रभाव उद्भवतो कारण
(1) बँका त्यांच्या सर्व ठेवी राखीव ठेवतात
(2) उच्च शक्तीच्या पैशात वाढ
(3) सरकार जास्त पैसे छापते
(4) लोक त्यांचे सर्व पैसे बँकांमध्ये साठवतात
Question 9: पैशाचा प्रमाण सिद्धांत असे प्रतिपादन करतो की
(1) पैशाच्या पुरवठ्याचा किंमतीवर कोणताही परिणाम होत नाही
(2) पैशाचा वेग परिवर्तनशील असतो
(3) किंमतीची पातळी ही पैशाच्या पुरवठ्याशी थेट प्रमाणात असते
(4) वास्तविक आउटपुट नेहमी स्थिर असते
Question 10: कोणत्या संघटनेचा सदस्य होण्याकरीता कोणत्याही राष्ट्राला उरूग्वे संमेलनाच्या ठरावांचे व नियमांचे पालन करणे आवश्यक असते ?
(1) जागतिक व्यापार संघटना
(2) गॅट
(3) जागतिक अधिकोष
(4) जागतिक शांतता परिषद्
Question 11: राजकोषीय तूटीबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
अ. एकूण उत्पन्नामधून एकूण खर्च वजा केला असता येणारी रक्कम.
ब. अंदाजपत्रकीय तूट व शासनाने बाजारातून उभारलेली कर्जे व शासनाचे दायित्व यांची बेरीज होय.
क. महसुली येणे व भांडवली येणे (केवळ कर्ज वसूली व इतर येणी) यांच्या बेरजेतून एकूण खर्च वजा केला असता येणारी रक्कम.
ड. अंदाजपत्रकीय तूट व महसूली येणे यांची बेरीज होय.
ब. अंदाजपत्रकीय तूट व शासनाने बाजारातून उभारलेली कर्जे व शासनाचे दायित्व यांची बेरीज होय.
क. महसुली येणे व भांडवली येणे (केवळ कर्ज वसूली व इतर येणी) यांच्या बेरजेतून एकूण खर्च वजा केला असता येणारी रक्कम.
ड. अंदाजपत्रकीय तूट व महसूली येणे यांची बेरीज होय.
(1) अ, ब आणि क
(2) ब, क आणि ड
(3) ब आणि क
(4) अ आणि ड
Question 12: महसुली खर्चाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
अ. यामध्ये पगारावर होणाऱ्या खर्चाचा समावेश असतो.
ब. यामध्ये केंद्राद्वारे राज्यांना दिल्या जाणाऱ्या कर्जाचा समावेश असतो.
क. यामध्ये सार्वजनीक आरोग्य सेवांवर होणाऱ्या खर्चाचा समावेश असतो.
ड. यामध्ये संशोधन आणि विकासावर होणाऱ्या खर्चाचा समावेश असतो.
ब. यामध्ये केंद्राद्वारे राज्यांना दिल्या जाणाऱ्या कर्जाचा समावेश असतो.
क. यामध्ये सार्वजनीक आरोग्य सेवांवर होणाऱ्या खर्चाचा समावेश असतो.
ड. यामध्ये संशोधन आणि विकासावर होणाऱ्या खर्चाचा समावेश असतो.
(1) अ आणि ब
(2) अ आणि क
(3) ब आणि क
(4) ब आणि ड
Question 13: भारतातील अंतर्गत सार्वजनिक कर्जाचा बोजा कमी करण्यासाठी खालीलपैकी कोणते उपाय सुचवले आहेत ?
a. सार्वजनिक खर्च कमी करणे.
b. व्याज दरात कपात.
c. निर्गुतवणूकीतून मिळालेल्या रकमेचा वापर.
d. कर्ज काढून टाकण्यासाठी प्रतिबंधित सोने खरेदी करणे.
b. व्याज दरात कपात.
c. निर्गुतवणूकीतून मिळालेल्या रकमेचा वापर.
d. कर्ज काढून टाकण्यासाठी प्रतिबंधित सोने खरेदी करणे.
(1) केवळ a, b आणि d
(2) केवळ a आणि c
(3) केवळ a, b आणि c
(4) केवळ c आणि d
Question 14: ज्या कराच्या संदर्भात कराचा प्राथमिक बोजा आणि अंतिम बोजा हा अशा व्यक्तीवर असतो जिच्यावर तो कर भरण्याचे कायदेशीर उत्तरदायित्व असते, असा कर म्हणजे
(1) प्रत्यक्ष कर
(2) अप्रत्यक्ष कर
(3) मूल्यवर्धित कर
(4) वस्तू व सेवा कर
Question 15: पैसा गुणकाची संकल्पना ही ------- मधील संबंध स्पष्ट करते.
(1) पैशाचा पुरवठा आणि अर्थसंकल्पीय तूट
(2) पैशाचा पुरवठा आणि राखीव पैसा
(3) पैशाचा पुरवठा आणि पैशाची मागणी
(4) पैशाचा पुरवठा आणि व्याज दर
Question 16: जी.डी.पी. डिफ्लेटर कशासाठी वापरला जातो ?
(1) महागाई मोजण्यासाठी
(2) बेरोजगारी मोजण्यासाठी
(3) आर्थिक वाढ मोजण्यासाठी
(4) वित्तीय तूट मोजण्यासाठी
Question 17: खालीलपैकी कोणत्या बेरोजगारी प्रकारातील विशिष्ट कर्मचाऱ्यांचे सीमांत उत्पादन शून्य आहे ?
(1) उघड बेरोजगारी
(2) तांत्रिक बेरोजगारी
(3) प्रच्छन्न बेरोजगारी
(4) चक्रीय बेरोजगारी
Question 18: चालू किंमतीस स्थूल देशांतर्गत उत्पादनाचे स्थिर किंमतीस स्थूल देशांतर्गत उत्पादनाशी असणारे प्रमाण हे ------- शोधण्यासाठी वापरले जाते.
(1) हरित राष्ट्रीय उत्पन्न
(2) जी.डी.पी. डिफ्लेटर
(3) बेरोजगारीचे प्रमाण
(4) स्थूल राष्ट्रीय उत्पन्न
Question 19: व्यापार चक्राच्या मुख्य किती अवस्था असतात ?
(1) दोन
(2) तीन
(3) चार
(4) सहा
Question 20: उत्पन्न पद्धतीद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्नाचा अंदाज घेण्याच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या.
a. उत्पन्नाच्या पद्धतीद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या अंदाजामध्ये हस्तांतरण देयके समाविष्ट नाहीत.
b. बेकायदेशीर पैसा जसे की हवाला पैसा, तस्करीने कमावलेला पैसा उत्पन्नाच्या पद्धतीद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्नाचा अंदाज लावण्यात समाविष्ट केला जात नाही.
c. अनपेक्षितपणे मिळणारी जसे जिंकलेली रक्कम उत्पन्न पद्धतीद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्नाचा अंदाज लावण्यात समाविष्ट केली जाते.
b. बेकायदेशीर पैसा जसे की हवाला पैसा, तस्करीने कमावलेला पैसा उत्पन्नाच्या पद्धतीद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्नाचा अंदाज लावण्यात समाविष्ट केला जात नाही.
c. अनपेक्षितपणे मिळणारी जसे जिंकलेली रक्कम उत्पन्न पद्धतीद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्नाचा अंदाज लावण्यात समाविष्ट केली जाते.
(1) फक्त a बरोबर आहे
(2) फक्त b बरोबर आहे
(3) दोन्ही a आणि b बरोबर आहेत
(4) दोन्ही a आणि c बरोबर आहेत
Question 21: 2022 मध्ये, भारताने ------ देशांसोबत मुक्त व्यापार करार केला.
a. यु.ए.ई.
b. नेदरलँड
c. ऑस्ट्रेलिया
d. चीन
b. नेदरलँड
c. ऑस्ट्रेलिया
d. चीन
(1) a आणि b
(2) a आणि c
(3) a आणि d
(4) a, b आणि c
Question 22: खालीलपैकी कोणता आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीशी (IMF) निगडीत आहे ?
a. विशेष उचल अधिकार (SDR)
b. आंतरराष्ट्रीय तरलता (रोखता)
с. आंतरराष्ट्रीय मौद्रिक व्यवस्था
b. आंतरराष्ट्रीय तरलता (रोखता)
с. आंतरराष्ट्रीय मौद्रिक व्यवस्था
(1) फक्त a
(2) फक्त b
(3) फक्त c
(4) a, b आणि c हे तीनही
Question 23: 1992 च्या जागतिक गुंतवणूक अहवालानुसार 1985-90 या कालावधीमध्ये बहुराष्ट्रीय कंपन्याच्या विस्तारामध्ये किती टक्केवारीने वाढ झाली होती ?
(1) 30 टक्के
(2) 32 टक्के
(3) 34 टक्के
(4) 36 टक्के
Question 24: श्रमिकांची मागणी आणि पुरवठा यामधील तात्पुरत्या फरकामुळे निर्माण झालेली बेरोजगारीला ------- म्हणतात.
(1) संरचनात्मक बेरोजगारी
(2) घर्षणजन्य बेरोजगारी
(3) चक्रीय बेरोजगारी
(4) नैसर्गिक बेरोजगारी
Question 25: जागतिक मानव विकास अहवाल 2023-24 मध्ये दिलेल्या माहितीनुसार खालील दरडोई स्थूल राष्ट्रीय उत्पन्नासंदर्भात योग्य जोडी जुळवा.
| देश | दरडोई स्थूल राष्ट्रीय उत्पन्न (डॉलर मध्ये) |
|---|---|
| अ. चीन | I. 5,374 |
| ब. पाकिस्तान | II. 18,025 |
| क. भारत | III. 65,565 |
| ड. अमेरिका | IV. 6,951 |
(1) अ-II, ब-III, क-IV, ड-I
(2) अ-III, ब-IV, क-I, ड-II
(3) अ-II, ब-I, क-IV, ड-III
(4) अ-IV, ब-I, क-II, ड-III
Question 26: मानवी गरीबी निर्देशांक (HPI) मध्ये खालील उपायांचा समावेश आहे.
(1) उत्पन्न, साक्षरता, आयुर्मान
(2) शिक्षण, रोजगार, उत्पन्न
(3) दीर्घायुष्य, ज्ञान, जीवनमान
(4) आरोग्य, पायाभूत सुविधा, नैसर्गिक संसाधने
Question 27: विकासाचे निर्देशांक म्हणून खालीलपैकी कोणते दोन निर्देशांक बरोबर आहेत ?
अ. भांडवल निर्मितीचा दर
ब. राहणीमानाचा दर्जा
क. जातीजातीतील तणाव
ड. दोन राज्यातील पाणी वाटप
ब. राहणीमानाचा दर्जा
क. जातीजातीतील तणाव
ड. दोन राज्यातील पाणी वाटप
(1) अ आणि ब
(2) ब आणि क
(3) अ आणि ड
(4) अ आणि क
Question 28: खालीलपैकी कोणती लोकसंख्याशास्त्रीय संक्रमण सिद्धांताच्या तिसऱ्या टप्प्याची वैशिष्ट्ये आहेत ?
a. कमी जन्म दर
b. उच्च मृत्यु दर
c. लहान कुटुंब आकार
d. लोकसंख्येचा वाढीचा कमी दर
b. उच्च मृत्यु दर
c. लहान कुटुंब आकार
d. लोकसंख्येचा वाढीचा कमी दर
(1) केवळ a आणि b
(2) केवळ a आणि c
(3) केवळ a आणि d
(4) a, c आणि d
Question 29: WTO अंतर्गत TRIMS करार खालील गोष्टींशी संबंधित आहे
(1) बौद्धिक संपदा हक्क
(2) व्यापारावर परिणाम करणारे गुंतवणुकीचे उपाय
(3) कृषी अनुदाने
(4) पर्यावरणीय मानके
Question 30: भारताच्या सहकार क्षेत्रासमोर पुढीलपैकी कोणती आव्हाने आहेत ?
अ. सरकारकडून सहकार क्षेत्राला दिल्या जाणाऱ्या अनुदानात घट.
ब. सहकारी संस्थांमधील वाढता राजकीय हस्तक्षेप.
क. बहुराष्ट्रीय कंपन्यांशी करावी लागणारी स्पर्धा.
ड. बाजारपेठेचा विस्तार करणे.
ब. सहकारी संस्थांमधील वाढता राजकीय हस्तक्षेप.
क. बहुराष्ट्रीय कंपन्यांशी करावी लागणारी स्पर्धा.
ड. बाजारपेठेचा विस्तार करणे.
(1) अ, ब आणि क
(2) ब, क आणि ड
(3) अ, ब आणि ड
(4) अ, ब, क आणि ड
Question 31: सन 2022 मध्ये ------- या ठिकाणी भारतीय शेतकरी उर्वरक सहकारी लिमिटेड (इफको) ने जगातील पहिला नॅनो युरिया (द्रवरूप) कारखाना स्थापन केला आहे.
(1) कलोल, गुजरात
(2) देवघर, झारखंड
(3) फुलपूर, उत्तर प्रदेश
(4) आंवला, उत्तर प्रदेश
Question 32: कंत्राटी शेतीमध्ये उत्पादित पिकाची किंमत ही ------- असते.
(1) पूर्व-निर्धारित
(2) पूर्व-अनिर्धारित
(3) बाजार दरानुसार
(4) पूर्व-निर्धारित व बाजार दर यापैकी जी जास्त असेल ती
Question 33: स्वयं सहाय्यता गटांमार्फत तयार करण्यात आलेल्या अधिप्रमाणित हस्तकला वस्तूंचे प्रदर्शन करण्याकरिता भारत सरकारने कोणते मोबाईल अॅप निर्माण केले आहे ?
a. नारी शक्ती दूत
b. ई-उमंग
c. ई-लक्ष्मी
d. ई-सरस
b. ई-उमंग
c. ई-लक्ष्मी
d. ई-सरस
(1) फक्त a
(2) फक्त b
(3) फक्त d
(4) a आणि b
Question 34: 2019-20 मध्ये अन्नधान्य पिकांखाली असलेल्या सिंचनाखालील क्षेत्राबद्दल योग्य जोडी ओळखा.
| राज्य | सिंचनाखालील क्षेत्र - टक्के |
|---|---|
| अ. महाराष्ट्र | 1. 98.78 |
| ब. पंजाब | 2. 19.09 |
| क. तेलंगाणा | 3. 84.89 |
| ड. उत्तर प्रदेश | 4. 81.82 |
(1) अ-1, ब-3, क-2, ड-4
(2) अ-2, ब-1, क-4, ड-3
(3) अ-3, ब-2, क-1, ड-4
(4) अ-3, ब-1, क-2, ड-4
Question 35: स्थिर आधार किंमती (2011-12) नुसार भारताच्या स्थूल मूल्य वृद्धीमध्ये शेतीच्या स्थूल मूल्य वृद्धीच्या वाढीबाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. 2019-20 ते 2022-23 पर्यंत त्यात घट झाली आहे.
ब. 2022-23 या वर्षात ते 3.3 टक्के होते.
ब. 2022-23 या वर्षात ते 3.3 टक्के होते.
(1) फक्त अ बरोबर आहे
(2) फक्त ब बरोबर आहे
(3) अ आणि ब दोन्ही बरोबर आहेत
(4) अ आणि ब दोन्ही बरोबर नाहीत
Question 36: खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. दि नेशनल मिशन फॉर सस्टेनेबल अॅग्रिकल्चर (NMSA), एन.डी.ए. सरकारच्या काळात 2014-15 मध्ये सुरू झाले.
ब. अन्न सुरक्षा व ऑइल आणि गॅसचा पुरवठा ही एन.एम.एस.ए. ची उद्दिष्टे आहेत.
क. भारतीय शेती हवामान बदलासाठी अधिक लवचिक करणे हे एन.एम.एस.ए. चे उद्दिष्ट आहे.
ब. अन्न सुरक्षा व ऑइल आणि गॅसचा पुरवठा ही एन.एम.एस.ए. ची उद्दिष्टे आहेत.
क. भारतीय शेती हवामान बदलासाठी अधिक लवचिक करणे हे एन.एम.एस.ए. चे उद्दिष्ट आहे.
(1) अ बरोबर आहे
(2) ब बरोबर आहे
(3) क बरोबर आहे
(4) अ, ब आणि क चूक आहेत
Question 37: जानेवारी 1995 मध्ये व्यापार आणि शुल्कावरील सामान्य करार (गॅट) ऐवजी कोणती खालील संघटना अस्तित्वात आली ?
(1) जागतिक आरोग्य संघटना
(2) जागतिक व्यापार संघटना
(3) आंतरराष्ट्रीय व्यापार संघ
(4) जागतिक बँक
Question 38: नवव्या पंचवार्षिक योजनेचा भर यावर होता :
(1) आत्मनिर्भरता आणि आधुनिकीकरण
(2) सामाजिक न्यायासह वृद्धी
(3) गरिबी दूर करणे व आत्मनिर्भरता प्राप्त करणे
(4) सामाजिक न्याय व समानतेसह वृद्धी
Question 39: वि. म. दांडेकर आणि निलकंठ रथ यांनी ----- कॅलरीज असलेल्या आहाराचे मूल्य किमान पोषण पातळी म्हणून अनुमानित केले.
(1) 2100
(2) 2150
(3) 2200
(4) 2250
Question 40: भारतात खालीलपैकी कोणत्या उद्देशासाठी 1991 मध्ये आर्थिक सुधारणांचा स्वीकार करण्यात आला ?
अ. भारताचा आर्थिक वृद्धीचा दर वाढविणे.
ब. भारतात पूर्ण रोजगाराची परिस्थिती निर्माण करणे.
क. भारतातील दारिद्र्य रेषेखालील लोकांचे प्रमाण कमी करणे.
ड. भारतातील प्रादेशिक विषमता कमी करणे.
ब. भारतात पूर्ण रोजगाराची परिस्थिती निर्माण करणे.
क. भारतातील दारिद्र्य रेषेखालील लोकांचे प्रमाण कमी करणे.
ड. भारतातील प्रादेशिक विषमता कमी करणे.
(1) केवळ अ
(2) अ, ब आणि क
(3) ब, क आणि ड
(4) अ, ब, क आणि ड
Note:प्रश्न क्र.40 रद्द करण्यात आलेला आहे.
Question 41: WTO ची 10 वी मंत्रिस्तरीय परिषद -------येथे ------ यावर्षी आयोजित झाली होती.
(1) दोहा, 2001
(2) नैरोबी, 2015
(3) इंडोनेशिया, 2013
(4) अबू धाबी, 2024
Question 42: खालील विधाने विचारात घ्या.
a. महाराष्ट्र सरकारने 2021-22 मध्ये मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना सुरू केली आहे.
b. कृषी पंपांना दिवसा वीज उपलब्ध करून देणे आणि प्रदूषण कमी करण्यासाठी डिझेल पंप बदलणे ही या योजनेची मुख्य उद्दिष्टे आहेत.
b. कृषी पंपांना दिवसा वीज उपलब्ध करून देणे आणि प्रदूषण कमी करण्यासाठी डिझेल पंप बदलणे ही या योजनेची मुख्य उद्दिष्टे आहेत.
(1) a आणि b दोन्ही बरोबर आहेत
(2) फक्त a बरोबर आहे
(3) फक्त b बरोबर आहे
(4) a आणि b दोन्ही चुकीची आहेत
Question 43: शाश्वत भूजल व्यवस्थापन सुलभ करण्याच्या उद्देशाने जागतिक बँक अर्थसहाय्यीत महाराष्ट्रात कोणती योजना राबविण्यात येत आहे ?
(1) भारतमाला परियोजना
(2) नदी संवर्धन योजना
(3) स्वच्छ भारत अभियान
(4) अटल भूजल योजना
Question 44: सन 2015-16 च्या कृषी जनगणनेनुसार महाराष्ट्रातील सरासरी जमीन धारण आकार किती होता ?
(1) 2 हेक्टर
(2) 0.20 हेक्टर
(3) 1.34 हेक्टर
(4) 0.54 हेक्टर
Question 45: खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. थेट विदेशी गुंतवणूकीत महाराष्ट्र राज्य आघाडीवर आहे.
ब. विविध धोरणे आणि कुशल कर्मचाऱ्यांसह व्यवसायासाठी अनुकूल वातावरण यामुळे भारतातील FDI प्रवाहाच्या बाबतीत महाराष्ट्र राज्य आघाडीवर राहण्यास मदत झाली आहे.
ब. विविध धोरणे आणि कुशल कर्मचाऱ्यांसह व्यवसायासाठी अनुकूल वातावरण यामुळे भारतातील FDI प्रवाहाच्या बाबतीत महाराष्ट्र राज्य आघाडीवर राहण्यास मदत झाली आहे.
(1) अ बरोबर आहे
(2) ब बरोबर आहे
(3) दोन्ही बरोबर आहेत
(4) दोन्ही चूक आहेत
Question 46: आत्मनिर्भर भारत प्रोत्साहन पॅकेजचा एक भाग म्हणून सन 2020 मध्ये 'पशु संवर्धन पायाभूत सुविधा विकास निधी' सुरू करण्यात आला. तो निधी किती रूपयांचा आहे ?
(1) 15,000 कोटी
(2) 20,000 कोटी
(3) 11,000 कोटी
(4) 21,000 कोटी
Question 47: शेतकऱ्यांना कृषी उत्पादने आणि सेवा खरेदी करण्यासाठी सक्षम करण्याकरीता किसान क्रेडिट कार्ड योजना कोणत्या वर्षी सुरु करण्यात केली ?
(1) 1991
(2) 1995
(3) 1998
(4) 2005
Question 48: सहकारी शेतीबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. सहकारी शेती म्हणजे जमिनीच्या उपविभाजनामुळे निर्माण झालेल्या समस्या सोडविण्यासाठीचा उपाय होय.
ब. ज्या शेतकऱ्यांची जमीन खूपच कमी आहे, त्यांच्या जमिनी लागवडीच्या उद्देशाने सरकारी शेतीमध्ये एकत्र केल्या जातात.
ब. ज्या शेतकऱ्यांची जमीन खूपच कमी आहे, त्यांच्या जमिनी लागवडीच्या उद्देशाने सरकारी शेतीमध्ये एकत्र केल्या जातात.
(1) फक्त अ बरोबर आहे
(2) फक्त ब बरोबर आहे
(3) दोन्ही बरोबर आहेत
(4) दोन्ही चूक आहेत
Question 49: नियतकालिक श्रम बल सर्वेक्षण 2023-24 संदर्भातील पुढील विधाने लक्षात घ्या.
a. 'नियतकालिक श्रम बल सर्वेक्षण' सर्वप्रथम एप्रिल 2018 मध्ये प्रकाशित करण्यात आला.
b. 'नियतकालिक श्रम बल सर्वेक्षण' हा फक्त 15 ते 55 वयोगटातील लोकांची बेरोजगारी लक्षात घेतो.
c. मागील पाच वर्षातील भारतातील बेरोजगारीच्या दरात घट दर्शवितो.
d. सन 2023-24 मधील ग्रामीण महिला व शहरी महिला यामधील बेरोजगारीचा दर अनुक्रमे 7.1% व 2.1% होता.
वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
b. 'नियतकालिक श्रम बल सर्वेक्षण' हा फक्त 15 ते 55 वयोगटातील लोकांची बेरोजगारी लक्षात घेतो.
c. मागील पाच वर्षातील भारतातील बेरोजगारीच्या दरात घट दर्शवितो.
d. सन 2023-24 मधील ग्रामीण महिला व शहरी महिला यामधील बेरोजगारीचा दर अनुक्रमे 7.1% व 2.1% होता.
(1) फक्त a हे विधान बरोबर आहे
(2) a आणि b ही विधाने बरोबर आहेत
(3) फक्त c हे विधान बरोबर आहे
(4) a, c आणि d ही विधाने बरोबर आहेत
Question 50: पिकांसाठी दिली जाणारी 'किमान आधारभूत किंमत' ही जागतिक व्यापार संघटनेच्या कृषीविषयक करारातील ----- मध्ये मोडते.
(1) अंबर पेटी
(2) निळी पेटी
(3) हिरवी पेटी
(4) S आणि D पेटी
Question 51: भारतातील सेंद्रीय शेती संदर्भातील खालीलपैकी कोणते / ती विधान/ने योग्य आहे/आहेत ?
a. भारतात सेंद्रीय शेतीचा पुरस्कार करण्यासाठी सन 2015 मध्ये 'परंपरागत कृषी विकास योजना' लागू करण्यात आली आहे.
b. सन 2022-23 मध्ये भारतातील सेंद्रीय कृषी उत्पादनात मध्य प्रदेशाचा प्रथम क्रमांक लागतो.
c. सन 2022-23 मध्ये भारतातील सेंद्रीय कृषी उत्पादनात महाराष्ट्राचा द्वितीय क्रमांक लागतो.
d. देशांतर्गत व आंतरराष्ट्रीय बाजारात सेंद्रीय कृषी उत्पादनांची मागणी वाढत आहे.
b. सन 2022-23 मध्ये भारतातील सेंद्रीय कृषी उत्पादनात मध्य प्रदेशाचा प्रथम क्रमांक लागतो.
c. सन 2022-23 मध्ये भारतातील सेंद्रीय कृषी उत्पादनात महाराष्ट्राचा द्वितीय क्रमांक लागतो.
d. देशांतर्गत व आंतरराष्ट्रीय बाजारात सेंद्रीय कृषी उत्पादनांची मागणी वाढत आहे.
(1) फक्त विधाने a आणि b योग्य आहेत
(2) फक्त विधाने b आणि c योग्य आहेत
(3) फक्त विधाने a, b आणि c योग्य आहेत
(4) विधाने a, b, c आणि d योग्य आहेत
Question 52: भारताच्या आर्थिक विकासाच्या प्रक्रियेत भारतीय शेती क्षेत्राने खालीलपैकी कोणत्या घटकांच्या माध्यमातून सकारात्मक भूमिका बजावली आहे ?
अ. उद्योगांसाठी कच्च्या मालाचा पुरवठा
ब. औद्योगिक वस्तुंसाठी बाजारपेठ
क. वाढत्या लोकसंख्येसाठी रोजगाराचा पुरवठा
ड. भांडवल निर्मितीत योगदान
ब. औद्योगिक वस्तुंसाठी बाजारपेठ
क. वाढत्या लोकसंख्येसाठी रोजगाराचा पुरवठा
ड. भांडवल निर्मितीत योगदान
(1) क आणि ड
(2) अ, ब आणि क
(3) अ, ब, क आणि ड
(4) ब, क आणि ड
Question 53: खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. पशुगणना 2019 नुसार सुमारे 3.31 कोटी पशुधनासह महाराष्ट्र देशात पाचव्या क्रमांकावर आहे.
ब. महाराष्ट्रात 2020-21 पासून गोवर्गीय पशुंना लम्पी त्वचा रोगाचा प्रादुर्भाव झाला.
ब. महाराष्ट्रात 2020-21 पासून गोवर्गीय पशुंना लम्पी त्वचा रोगाचा प्रादुर्भाव झाला.
(1) a आणि b दोन्ही बरोबर आहेत
(2) फक्त a बरोबर आहे
(3) फक्त b बरोबर आहे
(4) a आणि b दोन्ही चूक आहेत
Question 54: खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहे/आहेत ?
a. सन 2022-23 मध्ये भारतातील एकूण निर्यातीमध्ये महाराष्ट्राचा क्रमांक दुसरा होता.
b. 'निर्यात सज्जता निर्देशांक 2022' नुसार महाराष्ट्राचा दुसरा क्रमांक लागतो.
c. महाराष्ट्र राज्यात एकूण 37 विशेष आर्थिक क्षेत्रांची स्थापना करण्यात आली आहे.
d. महाराष्ट्र राज्यात एकूण 8 कृषी निर्यात क्षेत्र आहेत.
b. 'निर्यात सज्जता निर्देशांक 2022' नुसार महाराष्ट्राचा दुसरा क्रमांक लागतो.
c. महाराष्ट्र राज्यात एकूण 37 विशेष आर्थिक क्षेत्रांची स्थापना करण्यात आली आहे.
d. महाराष्ट्र राज्यात एकूण 8 कृषी निर्यात क्षेत्र आहेत.
(1) फक्त a आणि b विधाने सत्य आहेत
(2) फक्त b आणि c विधाने सत्य आहेत
(3) फक्त a, b आणि c विधाने सत्य आहेत
(4) a, b, c आणि d विधाने सत्य आहेत
Question 55: खालील विधाने विचारात घ्या.
अ. 31 मार्च 2023 पर्यंत महाराष्ट्रात सुमारे 2.24 लाख सहकारी संस्था होत्या.
ब. त्यापैकी सुमारे 56% सहकारी गृहनिर्माण संस्था होत्या.
ब. त्यापैकी सुमारे 56% सहकारी गृहनिर्माण संस्था होत्या.
(1) फक्त अ बरोबर आहे
(2) फक्त ब बरोबर आहे
(3) दोन्ही बरोबर आहेत
(4) दोन्ही चूक आहेत
Question 56: रॉश्डेल सहकारी यंत्रणा ----- संबंधित होती.
(1) शेतकरी
(2) व्यापारी
(3) ग्राहक
(4) मजूर
Question 57: सहकाराची खालील व्याख्या कोणी मांडली आहे ?
"संयुक्त प्रयत्नांनी एक समान ध्येय गाठण्यासाठी एकत्र आलेला व्यक्तींचा समूह किंवा गट हा सहकार करीत आहे असे म्हणता येईल."
(1) प्रा. सी. आर. फे
(2) श्री. कल्व्हर्ट
(3) श्री. सी. एफ. स्ट्रिकलँड
(4) श्री. हेरिक
Note:प्रश्न क्र.57 रद्द करण्यात आलेला आहे.
Question 58: गगन (GAGAN) चे पूर्ण रूप ------- आहे.
(1) ग्लोबल एड फॉर जियोग्राफीकल ऑटोमॅटीक नॅव्हीगेशन
(2) जीपीएस अॅडेड जीओ ऑगमेन्टेड नॅव्हीगेशन
(3) ग्लोबल अँडमिनिस्ट्रेटीव्ह जीओ ऍण्ड नेटवर्क
(4) जीपीएस फॉर अॅडव्हेंचर्स जीओ अॅडीशनल नेटवर्क
Question 59: भारतात खाजगी क्षेत्राच्या सहभागातून पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी कोणत्या सार्वजनिक - खाजगी - सहभाग प्रतिमानाचा (PPPs Models) वापर केला जातो ?
अ. बांधा - वापरा - हस्तांतरण
ब. आराखडा - बांधा - वित्तपुरवठा - वापरा – हस्तांतरण
क. पुनर्वसन - वापरा – हस्तांतरण
ड. टोल - वापरा - हस्तांतरण
ब. आराखडा - बांधा - वित्तपुरवठा - वापरा – हस्तांतरण
क. पुनर्वसन - वापरा – हस्तांतरण
ड. टोल - वापरा - हस्तांतरण
(1) केवळ अ
(2) अ आणि ड
(3) अ, ब आणि ड
(4) अ, ब, क आणि ड
Question 60: खालीलपैकी कोणते/ती क्षेत्र/त्रे भारताला मोठ्या प्रमाणातील बेरोजगारी आणि प्रचंड दारिद्र्य या समस्यांच्या निराकरणासाठी मदत करते/तात ?
a. कृषी
b. शिक्षण
c. औद्योगीकरण
b. शिक्षण
c. औद्योगीकरण
(1) फक्त a आणि b
(2) फक्त c
(3) फक्त b आणि c
(4) फक्त b
Question 61: UMANG चे दीर्घ रूप काय आहे ?
(1) युनिफाइड मोबाईल अॅप्लीकेशन फॉर न्यू-एज गव्हर्नन्स
(2) युनिव्हर्सल मोबाईल अॅप्लीकेशन फॉर न्यू-एज गव्हर्नन्स
(3) युनिक मोबाईल अॅप्लीकेशन फॉर न्यू-एज गव्हर्नन्स
(4) युनायटेड मोबाईल अॅप्लीकेशन फॉर NEW-AGE गव्हर्नन्स
Question 62: खालीलपैकी कोणती विधाने प्रसार भारतीच्या बाबतीत सत्य आहेत ?
अ. प्रसार भारती 23 भाषांमधून प्रसारण करते.
ब. प्रसार भारती ही खाजगी प्रसारक सेवा आहे.
क. 'बहुजन हिताय, बहुजन सुखाय' हे प्रसार भारतीचे ब्रीदवाक्य आहे.
ड. प्रसार भारतीने आपले सुवर्ण महोत्सवी वर्ष 23 नोव्हेंबर 2022 रोजी साजरे केले.
ब. प्रसार भारती ही खाजगी प्रसारक सेवा आहे.
क. 'बहुजन हिताय, बहुजन सुखाय' हे प्रसार भारतीचे ब्रीदवाक्य आहे.
ड. प्रसार भारतीने आपले सुवर्ण महोत्सवी वर्ष 23 नोव्हेंबर 2022 रोजी साजरे केले.
(1) अ आणि क
(2) अ, क आणि ड
(3) अ, ब, क आणि ड
(4) ब, क आणि ड
Question 63:----- द्वारे व्यापारी बँकिंग प्रणालीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेला व्यापक अधिकार देण्यात आले आहेत.
a. भारतीय रिझर्व्ह बँक कायदा, 1934
b. बँकिंग नियमन कायदा, 1949
c. विदेशी विनिमय व्यवस्थापन कायदा
b. बँकिंग नियमन कायदा, 1949
c. विदेशी विनिमय व्यवस्थापन कायदा
(1) फक्त a
(2) फक्त b
(3) a आणि b दोन्ही
(4) a, b आणि c
Question 64: मौद्रिक धोरणाची निर्मिती ही मौद्रिक लक्ष्य निर्धारणावर आधारित असावी अशी शिफारस कोणत्या समितीने केली ?
(1) हिल्टन यंग समिती
(2) मध्यवर्ती बँकिंग चौकशी समिती
(3) चक्रवर्ती समिती
(4) नचिकेत मोर समिती
Question 65: खालील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/ने सत्य आहे/त ?
a. 2021 - 22 च्या दरम्यान लोकांकडे असलेले चलन रहिवाशांच्या मागणी ठेवींपेक्षा जास्त होते.
b. 2021 - 22 च्या दरम्यान रहिवाशांच्या अल्प मुदतीच्या ठेवी रहिवाशांच्या दीर्घ मुदतीच्या ठेवीं पेक्षा जास्त होत्या.
c. 2021 - 22 च्या दरम्यान सरकारसाठी झालेला निव्वळ बँक पतपुरवठा हा व्यापारी क्षेत्राला झालेल्या बँक पतपुरवठ्यापेक्षा कमी होता.
b. 2021 - 22 च्या दरम्यान रहिवाशांच्या अल्प मुदतीच्या ठेवी रहिवाशांच्या दीर्घ मुदतीच्या ठेवीं पेक्षा जास्त होत्या.
c. 2021 - 22 च्या दरम्यान सरकारसाठी झालेला निव्वळ बँक पतपुरवठा हा व्यापारी क्षेत्राला झालेल्या बँक पतपुरवठ्यापेक्षा कमी होता.
(1) फक्त a सत्य आहे
(2) फक्त b सत्य आहे
(3) a आणि b दोन्ही सत्य आहेत
(4) a आणि c दोन्ही सत्य आहेत
Question 66: भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या मौद्रिक धोरणाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत ?
a. भाववाढ लक्ष्य निर्धारित मौद्रिक धोरणाची शिफारस उर्जित पटेल कमिटीने केली.
b. लवचिक महागाई लक्ष्य चौकटीच्या अंमलबजावणीसाठी वैधानिक आधार प्रदान करण्यासाठी मे 2016 मध्ये रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायदा, 1934 यात सुधारणा करण्यात आली.
c. मौद्रिक धोरण समितीतील सदस्य भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे निर्धारित केले जातात.
d. मौद्रिक धोरण समितीच्या निर्मिती अगोदर भारतीय रिझर्व्ह बँकेला मौद्रिक धोरण निश्चित करण्यात मौद्रिक धोरण तांत्रिक सल्लागार समिती सल्ला देत असे.
b. लवचिक महागाई लक्ष्य चौकटीच्या अंमलबजावणीसाठी वैधानिक आधार प्रदान करण्यासाठी मे 2016 मध्ये रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायदा, 1934 यात सुधारणा करण्यात आली.
c. मौद्रिक धोरण समितीतील सदस्य भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे निर्धारित केले जातात.
d. मौद्रिक धोरण समितीच्या निर्मिती अगोदर भारतीय रिझर्व्ह बँकेला मौद्रिक धोरण निश्चित करण्यात मौद्रिक धोरण तांत्रिक सल्लागार समिती सल्ला देत असे.
(1) विधाने a, b आणि d सत्य आहेत
(2) विधाने a आणि b सत्य आहेत
(3) विधाने a, b आणि c सत्य आहेत
(4) विधाने a, c आणि d सत्य आहेत
Question 67: 'जिल्हा-एक निर्यात केंद्र' उपक्रमाची उद्दिष्ट्ये खालीलपैकी कोणती आहेत ?
a. देशातील सर्व जिल्ह्यांचा संतुलित विकास घडवून आणणे.
b. प्रत्येक जिल्ह्यातून उत्पादनाची निवड करून त्याची आंतरराष्ट्रीय बाजारात विक्री करणे.
c. निर्यातदारांना आर्थिक साहाय्य पुरविणे.
b. प्रत्येक जिल्ह्यातून उत्पादनाची निवड करून त्याची आंतरराष्ट्रीय बाजारात विक्री करणे.
c. निर्यातदारांना आर्थिक साहाय्य पुरविणे.
(1) a आणि b
(2) a, b आणि c
(3) b आणि c
(4) फक्त b
Question 68: खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने सत्य आहे/त ?
अ. वस्तु आणि सेवा कर (GST) हा कर आहे की जो ग्राहक एखादी वस्तु आणि सेवा खरेदी करतो तेव्हा आकारला जातो.
ब. GST हा एकच राष्ट्रीय एकसमान कर आहे जो संपूर्ण देशात सर्व वस्तु आणि सेवांवर लावला जातो.
क. GST चे ब्रीदवाक्य "एक कर, एक बाजार, एक राष्ट्र" आहे.
ड. GST मध्ये सीमा शुल्काचा अंतर्भाव असतो.
ब. GST हा एकच राष्ट्रीय एकसमान कर आहे जो संपूर्ण देशात सर्व वस्तु आणि सेवांवर लावला जातो.
क. GST चे ब्रीदवाक्य "एक कर, एक बाजार, एक राष्ट्र" आहे.
ड. GST मध्ये सीमा शुल्काचा अंतर्भाव असतो.
(1) फक्त अ
(2) फक्त ब
(3) अ, ब आणि क
(4) अ, ब आणि ड
Question 69: वर्ष 2015 मध्ये माननीय पंतप्रधानांच्या हस्ते सुरू झालेली ग्रामीण उद्योजक जागरूकता विकास योजना (Student READY)------ क्षेत्रासाठी आहे.
अ. शेती अभियांत्रिकी व जैव तंत्रज्ञान
ब. फलोत्पादन व रेशीम शेती
क. डेअरी तंत्रज्ञान व अन्न तंत्रज्ञान
ब. फलोत्पादन व रेशीम शेती
क. डेअरी तंत्रज्ञान व अन्न तंत्रज्ञान
(1) केवळ अ आणि ब
(2) केवळ क
(3) केवळ अ
(4) अ, ब, क
Question 70: भारतात सन 1991 नंतर सेवा क्षेत्राचा भारताच्या स्थूल देशांतर्गत उत्पादनातील हिस्सा _______ परंतु सेवा क्षेत्राचा रोजगार निर्मितीतील हिस्सा _______ वेगाने वाढला.
(1) कमी, अधिक
(2) अधिक, कमी
(3) मध्यम, कमी
(4) अधिक, अधिक
Question 71: औद्योगिक धोरण निर्णय 1956 नुसार ------- उद्योग हे सार्वजनिक क्षेत्रासाठी राखून ठेवले होते आणि 1991 च्या औद्योगिक धोरणानुसार त्यांची संख्या ------ पर्यंत कमी करण्यात आली.
(1) 5, 3
(2) 17, 8
(3) 18, 17
(4) 6, 7
Question 72: पंधराव्या वित्त आयोगाने अनुदान वाटपासंदर्भात आरोग्य आणि शिक्षणासोबतच ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर भर दिला कारण
a. आरोग्य आणि शिक्षण क्षेत्रात कोविड महामारीनंतर अनेक आव्हाने होती.
b. आरोग्य आणि शिक्षण या सार्वजनिक वस्तु असून मानवी भांडवलावर त्या प्रभाव टाकतात.
c. 70% श्रमपुरवठा हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतून होतो.
d. ग्रामीण रस्ते सुधारले तर रोजगारावर चांगला परिणाम होतो.
b. आरोग्य आणि शिक्षण या सार्वजनिक वस्तु असून मानवी भांडवलावर त्या प्रभाव टाकतात.
c. 70% श्रमपुरवठा हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेतून होतो.
d. ग्रामीण रस्ते सुधारले तर रोजगारावर चांगला परिणाम होतो.
(1) a, b आणि c
(2) b आणि c
(3) a, c आणि d
(4) a, b, c आणि d
Question 73: मोठ्या प्रमाणात आयातीचे घटक ---- आहेत.
a. पेट्रोलियम, कच्चे तेल आणि उत्पादने
b. अन्नधान्ये आणि डाळी, खाद्यतेल आणि साखर
c. खते, नॉन-फेरस मेटल, कागद
b. अन्नधान्ये आणि डाळी, खाद्यतेल आणि साखर
c. खते, नॉन-फेरस मेटल, कागद
(1) a, b आणि c
(2) फक्त b
(3) फक्त c
(4) फक्त a
Question 74: ------ या दिवशी लोकसभेमध्ये वस्तु व सेवा कर (GST) विषयक विधेयक (115 वी घटना दुरुस्ती) सादर करण्यात आले.
(1) डिसेंबर 19, 2014
(2) मार्च 22, 2011
(3) एप्रिल 25, 2011
(4) नोव्हेंबर 29, 2011
Question 75: भारत सरकारने खालीलपैकी कोणत्या निर्यात प्रक्रिया क्षेत्रांचे रूपांतरण विशेष आर्थिक क्षेत्रात केले ?
अ. कांडला व सुरत
ब. सांताक्रूझ (मुंबई)
क. चेन्नई
ड. विशाखापट्टणम्
ब. सांताक्रूझ (मुंबई)
क. चेन्नई
ड. विशाखापट्टणम्
(1) केवळ अ
(2) ब आणि क
(3) अ, ब आणि क
(4) अ, ब, क आणि ड
Question 76: 1956 च्या औद्योगिक धोरणाची उद्दिष्ट्ये खालीलपैकी कोणती होती ?
अ. देशाच्या आर्थिक वृद्धीचा दर वाढविणे.
ब. उत्पन्न आणि संपत्ती वितरणातील विषमता कमी करणे.
क. मक्तेदारीवर निर्बंध लावणे.
ड. खाजगीकरणास उत्तेजन देणे.
ब. उत्पन्न आणि संपत्ती वितरणातील विषमता कमी करणे.
क. मक्तेदारीवर निर्बंध लावणे.
ड. खाजगीकरणास उत्तेजन देणे.
(1) अ आणि क
(2) अ, ब आणि क
(3) ब, क आणि ड
(4) अ, क आणि ड
Question 77: आपल्या देशातील विदेशी गुंतवणुक मुख्यतः खालीलपैकी कोणत्या माध्यमातून होते ?
a. एफ.डी.आय.
b. एफ.आय.आय.
c. एफ.एस.आय.
d. एफ.आय.सी.
b. एफ.आय.आय.
c. एफ.एस.आय.
d. एफ.आय.सी.
(1) a आणि b
(2) b आणि c
(3) c आणि d
(4) a आणि d
Question 78: खालीलपैकी अप्रत्यक्ष कराचे प्रकार कोणते आहेत ?
a. रोखे व्यवहार कर
b. महानगरपालिका कर
c. सीमा शुल्क
d. वस्तु आणि सेवा कर
b. महानगरपालिका कर
c. सीमा शुल्क
d. वस्तु आणि सेवा कर
(1) a, b आणि c
(2) a आणि b
(3) b आणि c
(4) c आणि d
Question 79: जेव्हा सरकार कराद्वारे पुरेशी वित्तीय साधनसामग्री उभी करू शकत नाही तेव्हा खालील साधनांद्वारे विकास खर्चासाठी वित्त उभे करते
अ. भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडील शिल्लक रक्कम काढून घेते.
ब. बाजारातून कर्जे उभारते.
क. भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडून कर्ज घेते.
ब. बाजारातून कर्जे उभारते.
क. भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडून कर्ज घेते.
(1) अ आणि ब
(2) ब आणि क
(3) अ आणि क
(4) अ, ब आणि क
Question 80: केंद्र सरकारच्या भांडवली प्राप्तीत खालीलपैकी कशाचा समावेश होतो ?
अ. राज्य सरकारांना पूर्वी दिलेल्या कर्जाची वसूली
ब. निव्वळ बाजारातून घेतलेली कर्जे
क. भविष्य निर्वाह निधी आणि विशेष ठेवी इत्यादीद्वारे जमा होणारी इतर भांडवली येणी
ड. वस्तु व सेवांवरील कर
ब. निव्वळ बाजारातून घेतलेली कर्जे
क. भविष्य निर्वाह निधी आणि विशेष ठेवी इत्यादीद्वारे जमा होणारी इतर भांडवली येणी
ड. वस्तु व सेवांवरील कर
(1) अ आणि ब
(2) ब, क आणि ड
(3) अ, ब आणि क
(4) अ, ब, क आणि ड
Question 81: पंधराव्या वित्त आयोगाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत ?
a. पंधराव्या वित्त आयोगाची नेमणूक एन. के. सिंग यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली.
b. सुरुवातीला या आयोगाची जबाबदारी 2020 ते 2025 हा पाच वर्षाचा कालावधी विचारात घेण्याची होती, परंतु प्रत्यक्षात आयोगाने 2021-22 ते 2025-26 या कालावधीसाठीचा अंतिम अहवाल सादर केला.
c. 2020-21 या वर्षासाठी आयोगाने अंतरीम अहवाल सादर केला.
d. कर उत्पन्नाची समपातळी विभागणी करण्यासाठी आयोगाने सर्वाधिक भर लोकसंख्या या निकषाला दिला.
b. सुरुवातीला या आयोगाची जबाबदारी 2020 ते 2025 हा पाच वर्षाचा कालावधी विचारात घेण्याची होती, परंतु प्रत्यक्षात आयोगाने 2021-22 ते 2025-26 या कालावधीसाठीचा अंतिम अहवाल सादर केला.
c. 2020-21 या वर्षासाठी आयोगाने अंतरीम अहवाल सादर केला.
d. कर उत्पन्नाची समपातळी विभागणी करण्यासाठी आयोगाने सर्वाधिक भर लोकसंख्या या निकषाला दिला.
(1) विधाने b, c आणि d सत्य आहेत
(2) विधाने a, c आणि d सत्य आहेत
(3) विधाने a, b आणि c सत्य आहेत
(4) विधाने a, b आणि d सत्य आहेत
Question 82: सरकार ज्या दराने शेतमाल खरेदी करते, त्यापेक्षा कमी किंमतीत ग्राहकांना अन्न किंवा खते पुरविते, हा सबसिडीचा (अनुदान)------ प्रकार आहे.
(1) खरेदी सबसिडी (अनुदान)
(2) नियामक अनुदान
(3) रोख अनुदान
(4) क्रेडिट सबसिडी (पत अनुदान)
Question 83: प्रधानमंत्री किसान ऊर्जा सुरक्षा एवम् उत्थान महाभियान (पी. एम. कुसुम) योजनेची उद्दिष्ट्ये खालीलपैकी कोणती आहेत ?
अ. शेतकऱ्यांना ऊर्जा सुरक्षितता प्रदान करणे.
ब. शेतकऱ्यांना पाणी सुरक्षितता प्रदान करणे.
क. कृषी क्षेत्रातील पेट्रोलचा वापर कमी करणे.
ड. शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढ करणे.
ब. शेतकऱ्यांना पाणी सुरक्षितता प्रदान करणे.
क. कृषी क्षेत्रातील पेट्रोलचा वापर कमी करणे.
ड. शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढ करणे.
(1) अ आणि ब
(2) अ, ब आणि ड
(3) अ, ब आणि क
(4) अ, ब, क आणि ड
Question 84: खालीलपैकी कोणत्या पंचवार्षिक योजनेमध्ये दिल्ली आणि मुंबई विमानतळाचे आधुनिकीकरण आणि पुनर्रचनेची सुरुवात संयुक्त उद्यम कंपन्यांच्या माध्यमातून करण्यात आली ?
(1) पहिल्या
(2) तिसऱ्या
(3) सहाव्या
(4) दहाव्या
Question 85: भारतात सामाजिक सुरक्षा उपायांमध्ये खालीलपैकी कोणत्या उपायांचा समावेश होतो ?
अ. ज्यांचे कमाईचे उत्पन्न खूपच कमी झाले आहे किंवा तात्पुरते किंवा कायमचे थांबले आहे अशा विशिष्ट वर्गातील व्यक्ती आणि कुटुंबांना रोख पैसे देणे.
ब. विशिष्ट वर्गातील व्यक्तींना आजारपण, मातृत्व इ. प्रसंगी वैद्यकीय लाभ आणि वैद्यकीय सेवा प्रदान करणे.
क. एखाद्या कर्मचाऱ्याचा मृत्यु झाल्यास त्यांच्या अवलंबितांना स्टायपेंड, पेन्शन इत्यादी स्वरूपात रोख रक्कम प्रदान करणे.
ड. व्यक्तीला समाजातील लोकांपासून होणारा त्रास कमी करणे.
ब. विशिष्ट वर्गातील व्यक्तींना आजारपण, मातृत्व इ. प्रसंगी वैद्यकीय लाभ आणि वैद्यकीय सेवा प्रदान करणे.
क. एखाद्या कर्मचाऱ्याचा मृत्यु झाल्यास त्यांच्या अवलंबितांना स्टायपेंड, पेन्शन इत्यादी स्वरूपात रोख रक्कम प्रदान करणे.
ड. व्यक्तीला समाजातील लोकांपासून होणारा त्रास कमी करणे.
(1) केवळ ड
(2) अ आणि ब
(3) ब आणि क
(4) अ, ब आणि क
Question 86: विशेष आर्थिक क्षेत्र कायदयाची प्रमुख उद्दिष्ट्ये खालीलपैकी कोणती आहेत ?
a. आर्थिक क्रियांचे प्रमाण कमी करणे.
b. केवळ सेवांच्या निर्यातीला प्रोत्साहन.
c. देशांतर्गत व विदेशी स्रोतांपासूनची गुंतवणूक वाढविणे.
d. पायाभूत सुविधांचा विकास करणे.
b. केवळ सेवांच्या निर्यातीला प्रोत्साहन.
c. देशांतर्गत व विदेशी स्रोतांपासूनची गुंतवणूक वाढविणे.
d. पायाभूत सुविधांचा विकास करणे.
(1) a, b आणि c
(2) a, c आणि d
(3) c आणि d
(4) b, c आणि d
Question 87: औद्योगिक आजाराची अंतर्गत कारणे कोणती आहेत ?
अ. आर्थिक समस्या
ब. कामगार समस्या
क. आधुनिक यंत्रसामग्री
ड. व्यवस्थापकीय समस्या
ब. कामगार समस्या
क. आधुनिक यंत्रसामग्री
ड. व्यवस्थापकीय समस्या
(1) अ, ब आणि क
(2) ब, क आणि ड
(3) अ, क आणि ड
(4) अ, ब आणि ड
Question 88: खालील विधाने विचारात घ्या.
a. 2014 - 15 मध्ये हाँगकाँग, चीन, यु.एस.ए., यु.ए.ई., जर्मनी, यु.के. आणि जपान या सात अग्रेसर राष्ट्रांना भारताने 36 टक्के निर्यात केली.
b. 2014-15 मध्ये हाँगकाँग, चीन, यु.एस.ए., यु.ए.ई., जर्मनी, यु.के. आणि जपान या सात अग्रेसर राष्ट्रांकडून भारताने 29.4 टक्के आयात केली.
b. 2014-15 मध्ये हाँगकाँग, चीन, यु.एस.ए., यु.ए.ई., जर्मनी, यु.के. आणि जपान या सात अग्रेसर राष्ट्रांकडून भारताने 29.4 टक्के आयात केली.
(1) फक्त a योग्य आहे
(2) फक्त b योग्य आहे
(3) a आणि b योग्य आहेत
(4) a आणि b अयोग्य आहेत
Question 89: निर्यात केंद्रे आणि निर्यात होणाऱ्या वस्तु खाली देण्यात आल्या आहेत. योग्य जोड्या जुळवा.
| स्तंभ - I | स्तंभ - II |
|---|---|
| अ. शिवकाशी | i. चामड्याचे बूट |
| ब. अंबाला | ii. इंजिन पंप |
| क. राजकोट | iii. शास्त्रीय उपकरणे |
| ड. आग्रा | iv. काडेपेट्या |
अ ब क ड
(1) iii ii i iv
(2) ii i iv iii
(3) i iv iii ii
(4) iv iii ii i
Question 90: भारतातून निर्यात वाढविण्यासाठी भारत सरकारने खालीलपैकी कोणती पाऊले उचलली ?
अ. विशेष आर्थिक क्षेत्रे उभारणे.
ब. भारताच्या 2004 - 2009 च्या विदेशी व्यापार धोरणात फळे, फुले आणि भाजीपाला यांची निर्यात वाढविण्यासाठी 'विशेष कृषी उपज योजने'ची सुरुवात करण्यात केली.
क. 2015 - 2020 च्या विदेशी व्यापार धोरणात कृषी निर्यात क्षेत्राची सुरुवात केली.
ड. 1991 मध्ये निर्यातभिमुख विभाग योजना सुरू करण्यात आली.
ब. भारताच्या 2004 - 2009 च्या विदेशी व्यापार धोरणात फळे, फुले आणि भाजीपाला यांची निर्यात वाढविण्यासाठी 'विशेष कृषी उपज योजने'ची सुरुवात करण्यात केली.
क. 2015 - 2020 च्या विदेशी व्यापार धोरणात कृषी निर्यात क्षेत्राची सुरुवात केली.
ड. 1991 मध्ये निर्यातभिमुख विभाग योजना सुरू करण्यात आली.
(1) अ, ब आणि ड
(2) ब, क आणि ड
(3) ब आणि क
(4) अ आणि ब
Question 91: कृषी क्षेत्रासाठी काम करणाऱ्या खालील विविध संस्था संदर्भात योग्य जोडी जुळवा.
| उद्दिष्ट्ये | संस्था |
|---|---|
| अ. कृषी संशोधन व शिक्षणामध्ये समन्वय राखून मार्गदर्शन करतानाच व्यवस्थापन करणे | 1. महाराष्ट्र कृषी शिक्षण व संशोधन परिषद |
| ब. व्यापाराचे उदारीकरण | 2. भारतीय कृषी संशोधन परिषद |
| क. कृषी विद्यापीठांमध्ये प्रभावी समन्वय व सुसूत्रता आणणे | 3. जागतिक व्यापार संघटना |
(1) अ-2, ब-3, क-1
(2) अ-3, ब-2, क-1
(3) अ-2, ब-1, क-3
(4) अ-3, ब-1, क-2
Question 92: परंपरागत कृषि विकास योजनेसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
a. "परंपरागत कृषि विकास योजने" अंतर्गत 20 हेक्टर जमीन असणाऱ्या समूहाला सलग पाच वर्षाकरीता लाभ दिला जातो.
b. जमिनीचा कस वाढविणे व रसायनांचा वापर न करता सेंद्रिय शेतीद्वारे सकस अन्नधान्याचे उत्पादन करणे हे एक परंपरागत कृषि विकास योजनेचे उद्दिष्ट आहे.
c. गुणवत्तेची हमी.
b. जमिनीचा कस वाढविणे व रसायनांचा वापर न करता सेंद्रिय शेतीद्वारे सकस अन्नधान्याचे उत्पादन करणे हे एक परंपरागत कृषि विकास योजनेचे उद्दिष्ट आहे.
c. गुणवत्तेची हमी.
(1) फक्त a
(2) फक्त b
(3) दोन्ही a आणि b
(4) दोन्ही b आणि c
Question 93: भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या मते, 2022-23 या वित्तीय वर्षात कार्यरत (प्रवर्ती) किसान क्रेडिट कार्डसूची (KCCs) एकूण संख्या सुमारे ------ इतकी होती.
(1) 280.96 लाख
(2) 282.96 लाख
(3) 286.96 लाख
(4) 289.96 लाख
Question 94: सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS) द्वारे ग्राहकांना ज्या किंमतीत अन्नधान्याचा पुरवठा केला जातो त्या ठराविक किंमतीला ------ म्हणून ओळखले जाते.
(1) निर्गम किंमत
(2) खरेदी किंमत
(3) किमान आधारभूत किंमत
(4) बाजार किंमत
Question 95: जागतिक भूक निर्देशांक 2023 नुसार भारताचा भूक निर्देशांक ------ असून तो देशाला गंभीर श्रेणीमध्ये ठेवतो.
(1) 27.2
(2) 28.7
(3) 29.9
(4) 30.2
Question 96: कृषी क्षेत्रासाठी काम करणाऱ्या खालील विविध संस्था संदर्भात योग्य जोडी जुळवा.
| अ. बाजरा | I. 7275 |
| ब. मका | II. 6300 |
| क. तूर | III. 1870 |
| ड. मुग | IV. 2250 |
(1) I II III IV
(2) IV III II I
(3) III II I IV
(4) II III IV I
Question 97: ग्लोबल फॉरेस्ट रिसोर्स असेसमेंट, 2020 नुसार, जगातील खारफुटीचे क्षेत्र चढत्या क्रमाने लावा.
(1) आशिया, आफ्रिका, उत्तर आणि मध्य अमेरिका, दक्षिण अमेरिका
(2) आफ्रिका, आशिया, दक्षिण अमेरिका, उत्तर आणि मध्य अमेरिका
(3) उत्तर आणि मध्य अमेरिका, दक्षिण अमेरिका, आफ्रिका, आशिया
(4) दक्षिण अमेरिका, उत्तर आणि मध्य अमेरिका, आफ्रिका, आशिया
Question 98: भारत सरकार ने श्री. वाय. के. अलघ यांच्या अध्यक्षतेखाली ------- रोजी किमान आधारभूत किंमत निश्चिती करताना पद्धतशीर समस्येचे परीक्षण करण्यासाठी तज्ञ समितीची स्थापना केली.
(1) 5 मे 2003
(2) 6 मे 2003
(3) 7 मे 2003
(4) 7 मे 2005
Question 99: मार्च 2023 मधील जागतिक बँकेच्या अन्न सुरक्षा अपडेटमधील महितीवर आधारित, मार्च 2022 ते फेब्रुवारी 2023 दरम्यान कोणत्या देशांनी अन्नधान्य चलन वाढीचा दर सर्वाधिक आणि सर्वात कमी नोंदवला ?
(1) पाकिस्तान आणि इंडोनेशिया
(2) अर्जेंटिना आणि चीन
(3) श्रीलंका आणि भारत
(4) जर्मनी आणि कॅनडा
Question 100: भारत सरकारने पीक विमा योजनांच्या अंमलबजावणीतील त्रुटी तपासण्यासाठी 2013 मध्ये -------- यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती स्थापन केली होती.
(1) डॉ. व्ही. पी. शर्मा
(2) डॉ. पी. के. मिश्रा
(3) श्री. डी. बी. गुप्ता
(4) श्री. पी. जे. जोसेफ
Question 101: शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याच्या धोरणा बाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
अ. शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी पिकांची वारंवारीता वाढविण्याचे ठरले.
ब. सन 2029 पर्यंत शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याचे शासनाचे धोरण आहे.
क. पशुधनाची उत्पादकता वाढविणे.
ब. सन 2029 पर्यंत शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याचे शासनाचे धोरण आहे.
क. पशुधनाची उत्पादकता वाढविणे.
(1) फक्त अ
(2) फक्त ब
(3) फक्त क
(4) फक्त अ आणि क
Question 102: "इंडिया स्टेट ऑफ फॉरेस्ट रिपोर्ट- 2021" नुसार, देशातील बांबू लागवडीखाली असलेल्या राज्यांचे क्षेत्र चढत्या क्रमाने लावा.
(1) महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, ओडिसा, अरुणाचल प्रदेश
(2) अरुणाचल प्रदेश, ओडिसा, महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश
(3) ओडिसा, महाराष्ट्र, अरुणाचल प्रदेश, मध्य प्रदेश
(4) मध्य प्रदेश, अरुणाचल प्रदेश, ओडिसा, महाराष्ट्र
Question 103: कृषी व्यय आणि किंमती आयोग (CACP) द्वारा किमान आधारभूत किंमतीची शिफारस करताना खालीलपैकी कोणते घटक विचारात घेतले जातात ?
a. एकूण कृषी उत्पादन
b. विविध पिकांची मागणी व पुरवठा स्थिती
c. देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय किंमती
d. कृषी आणि बिगर कृषी क्षेत्रामधील व्यापारशर्ती
b. विविध पिकांची मागणी व पुरवठा स्थिती
c. देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय किंमती
d. कृषी आणि बिगर कृषी क्षेत्रामधील व्यापारशर्ती
(1) a, b आणि c
(2) b, c आणि d
(3) a, b आणि d
(4) a, c आणि d
Question 104: 2023 या वर्षात नाबार्डने भारतातील ----- प्रादेशिक कार्यालयांद्वारे एकूण ------ जिल्ह्यांमध्ये सेवा दिली आहे.
(1) 31 आणि 753
(2) 28 आणि 763
(3) 31 आणि 763
(4) 28 आणि 753
Question 105: शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करणे (DFI) अहवाल 2016 मध्ये सूचित केले आहे की सन् 2016-17 ते 2022-23 या कालावधीत शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्या बाबी आवश्यक आहेत ?
a. सन 2016-17 ते 2022-23 या कालावधीत एकूण कृषी क्षेत्राची 2.5% ने वाढ होणे.
b. शेती क्षेत्रात वार्षिक 10.4% दराने उत्पन्नात वाढ होणे.
c. कृषी गुंतवणूकीतील वार्षिक वाढीचा दर 12.5% ने वाढ होणे.
b. शेती क्षेत्रात वार्षिक 10.4% दराने उत्पन्नात वाढ होणे.
c. कृषी गुंतवणूकीतील वार्षिक वाढीचा दर 12.5% ने वाढ होणे.
(1) फक्त विधान (a) बरोबर आहे
(2) विधाने (a) आणि (b) बरोबर आहेत
(3) विधाने (b) आणि (c) बरोबर आहेत
(4) विधाने (a) आणि (c) बरोबर आहेत
Question 106: खालील ऊर्जा स्रोतांचे नविकरणयोग्य आणि नविकरणअयोग्य ऊर्जा स्रोतांमध्ये वर्गीकरण करा.
i. कोळसा
ii. बायोमास
iii. नैसर्गिक वायु
iv. वारा
ii. बायोमास
iii. नैसर्गिक वायु
iv. वारा
(1) i, iii हे नविकरणअयोग्य, ii, iv हे नविकरणयोग्य
(2) सर्व नविकरणयोग्य आहेत
(3) फक्त ii नविकरणयोग्य आहे
(4) सर्व नविकरणअयोग्य आहेत
Question 107: लहरी शक्ती खालीलपैकी लहरींच्या कोणत्या वैशिष्ट्यामुळे तयार होते ?
(1) पाण्याच्या लहरींचे बाजूने विस्थापन
(2) पाण्याच्या लहरींची वर आणि खाली गती
(3) पाण्याच्या लहरींमध्ये तयार झालेला तापमानाचा ग्रेडियंट
(4) वरील सर्व
Question 108: 'VEDAS' हे पोर्टल ------ सेवा पुरविते.
(1) वेदांचे 75 भाषांमध्ये भाषांतर ऐकण्याची
(2) उपग्रहामार्फत उपलब्ध विदा वितरीत करण्याची
(3) प्राचीन वेदांमधील ज्ञान व आधुनिक विज्ञान यांचा संबंध जोडण्याची
(4) इस्रो मार्फत 'अंतराळ प्रवास' चे तिकीट निश्चित करण्याची
Question 109: योग्य पर्याय निवडून रिकाम्या जागा भरा.
i. ड्युटेरियम हे हायड्रोजनचे ----------आहे.
ii. ड्युटेरियम असणाऱ्या पाण्याला ------- पाणी म्हणतात.
iii. ड्युटेरियम असणारे पाणी अणुभट्टीमध्ये --------- म्हणून वापरले जाते.
iv. ड्युटेरियम असणारे पाणी ------ शोषून घेत नाही.
ii. ड्युटेरियम असणाऱ्या पाण्याला ------- पाणी म्हणतात.
iii. ड्युटेरियम असणारे पाणी अणुभट्टीमध्ये --------- म्हणून वापरले जाते.
iv. ड्युटेरियम असणारे पाणी ------ शोषून घेत नाही.
i ii iii iv
(1) आयसोटोन हलके त्वरक प्रोटॉन
(2) आयसोबार घाणेरडे शीतलक इलेक्ट्रॉन
(3) आयसोमर प्रदूषित विद्युतरोधक मेसॉन
(4) आयसोटोप जड मंदक न्युट्रॉन
Question 110: कमी आणि अल्पकालीन किरणोत्सर्गी कचऱ्याची विल्टेवाट कशी लावली जाते ?
(1) उथळ जमिनीत बांधलेल्या भांडारात ठेवून
(2) समुद्राखाली गाडले जाते
(3) बाह्य अवकाशात पाठविले जाते
(4) नाले किंवा नद्यांमध्ये सोडले जाते
Question 111: योग्य पर्याय निवडून रिकाम्या जागा भरा.
i. 1979 साली------या देशात अणुभट्टीत पहिला अपघात घडला
ii. 1986 साली------या देशात चेर्नोबील अणुभट्टीत अपघात घडव
iii. 2011 साली------या देशात फुकुशिमा अणुभट्टीत अपघात घडला.
iv. किरणोत्सर्गापासून सुरक्षिततेसाठी भारताने-----याची स्थापना केली.
ii. 1986 साली------या देशात चेर्नोबील अणुभट्टीत अपघात घडव
iii. 2011 साली------या देशात फुकुशिमा अणुभट्टीत अपघात घडला.
iv. किरणोत्सर्गापासून सुरक्षिततेसाठी भारताने-----याची स्थापना केली.
i ii iii iv
(1) फ्रान्स इंडिया चीन इस्रो
(2) इंग्लंड हॉलंड जर्मनी यु.जी.सी.
(3) अमेरिका रशिया जपान ए.ई.आर.बी.
(4) कॅनडा पोलंड ऑस्ट्रेलिया आय.एम.डी.
Question 112: गगन (GAGAN) च्या अंमलबजावणीचे अपेक्षित फायदे
a. आगमन, निर्गमन, सागरी आणि मार्गासह उड्डाणाच्या सर्व टप्प्यांसाठी जागतिक अखंड नेव्हीगेशन
b. रेल्वे, रस्ते, जहाजे यांमध्ये नेव्हीगेशन आणि सुरक्षितता वाढवणे
c. अंतराळ हवामानाचा अभ्यास
d. नैसर्गिक संसाधन आणि जमिन व्यवस्थापन
वरीलपैकी कोणते विधान योग्य नाही ?
b. रेल्वे, रस्ते, जहाजे यांमध्ये नेव्हीगेशन आणि सुरक्षितता वाढवणे
c. अंतराळ हवामानाचा अभ्यास
d. नैसर्गिक संसाधन आणि जमिन व्यवस्थापन
वरीलपैकी कोणते विधान योग्य नाही ?
(1) फक्त a
(2) फक्त a, b आणि c
(3) फक्त a, b आणि d
(4) यापैकी एकही नाही
Q
a b c d
अ ब क ड
Question 113: भारतीय अणुशक्ती कार्यक्रम स्तर 3 चे उद्दिष्ट ------हे व्यावसायिक स्तरावर विद्युतशक्तीसाठी इंधन म्हणून वापरणे हे आहे.
(1) थोरियम
(2) युरेनियम
(3) प्लुटोनियम
(4) जड पाणी
Question 114: गॅमा नाईफ थेरपी म्हणजे
(1) स्टिरिओटॅक्टिक रेडिओ थेरपी
(2) रेडिओअॅक्टिव्ह चाकू (सूरी) वापरून शस्त्रक्रिया
(3) रेडिओथेरपी आणि शस्त्रक्रिया यांचे संयोजन
(4) केमोथेरपी आणि शस्त्रक्रिया यांचे संयोजन
Question 115: पी.एम. सूर्यघर या योजनेचे/ची उद्दिष्ट/ष्ट्ये हे/ही आहे/आहेत------
अ. देशातील एक कोटी घरांना 300 युनीट वीज मोफत पुरविणे
ब. एक कोटी घरांवर छतावरील सौर प्रणाली बसविणे
क. एक कोटी घरांमध्ये स्मार्ट वीज मीटर बसविणे
ड. देशातील सर्व घरांना मोफत वीज पुरविणे
ब. एक कोटी घरांवर छतावरील सौर प्रणाली बसविणे
क. एक कोटी घरांमध्ये स्मार्ट वीज मीटर बसविणे
ड. देशातील सर्व घरांना मोफत वीज पुरविणे
(1) अ, ब आणि क
(2) ब, क आणि ड
(3) अ आणि ब
फक्त अ
Question 116: भारतामध्ये विद्युत वापराचे स्रोत वापराच्या टक्केवारीनुसार उतरत्या क्रमाने लिहा.
a. पवनचक्की
b. अणु ऊर्जा
c. जल विद्युत
d. औष्णिक ऊर्जा
b. अणु ऊर्जा
c. जल विद्युत
d. औष्णिक ऊर्जा
(1) d c b a
(2) a b d c
(3) d a b c
(4) c d a b
Note:प्रश्न क्र.116 रद्द करण्यात आलेला आहे.
Question 117: सोलर जी. बी. आय. म्हणजे
(1) जनरेशन बेस्ड इन्सेंटीव्ह
(2) ग्लोबल बिझनेस आयडेंटिफायर
(3) गेन बाय इनव्हेन्टरी
(4) ग्लोबल बिझनेस इनिशिएटिव्ह
Question 118: जोड्या जुळवा.
| a. जीसॅट - 24 | i. भारतीय प्रादेशिक नेव्हीगेशन उपग्रह प्रणाली |
| b. इ.ओ.एस. - 07 | ii. इंडो-रशियन तारकीय आणि वायुमंडलीय उपग्रह मोहीम |
| c. एन.ए.व्ही.आय.सी. | iii. संप्रेषण उपग्रह |
| d. युथसॅट | iv. पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह |
a b c d
(1) iii iv i ii
(2) i ii iii iv
(3) ii i iv iii
(4) iii iv i ii
Question 119:
i. अंतरिक्ष कॉर्पोरेशन
ii. न्यु स्पेस इंडिया लिमिटेड
iii. इंडियन नॅशनल स्पेस प्रमोशन व ऑथोरायझेशन सेंटर (IN-SPACe)
वरील कंपन्यांचे योग्य कार्य निवडा.
ii. न्यु स्पेस इंडिया लिमिटेड
iii. इंडियन नॅशनल स्पेस प्रमोशन व ऑथोरायझेशन सेंटर (IN-SPACe)
वरील कंपन्यांचे योग्य कार्य निवडा.
(1) इस्रोच्या व्यापारी उपयोगाचा पुरवठादार
(2) नासाच्या व्यापारी उपयोगाचा पुरवठादार
(3) रशियाच्या व्यापारी कंपन्या
(4) ऑस्ट्रेलियाच्या व्यापारी कंपन्या
Question 120: चांद्रयान-3 या मोहिमेची खालीलपैकी कोणती उद्दिष्ट्ये होती ?
अ. चंद्राच्या पृष्ठभागावर सुरक्षितपणे व हळुवारपणे उतरण्याचे प्रात्यक्षिक करणे
ब. भविष्यकालीन आदित्य मोहिमेसाठी तंत्रज्ञान विकसित करणे
क. जागेवरच (in-situ) शास्त्रीय प्रयोग करणे
ड. चंद्र-पर्यटनाच्या शक्यता पडताळणे
ब. भविष्यकालीन आदित्य मोहिमेसाठी तंत्रज्ञान विकसित करणे
क. जागेवरच (in-situ) शास्त्रीय प्रयोग करणे
ड. चंद्र-पर्यटनाच्या शक्यता पडताळणे
(1) अ आणि क
(2) अ, ब आणि ड
(3) अ, ब आणि क
(4) अ, क आणि ड
Question 121: H.M.D. म्हणजे काय ?
(1) हेड मेड डिस्प्ले
(2) हेड माउंटेड डिस्प्ले
(3) हेड मास्क डिस्प्ले
(4) हेड माउंटेड डिटेक्शन
Question 122: ------- ही मशिन लर्निंगमधील प्रणाली भविष्यातील संख्यात्मक मूल्यांचा अंदाज लावण्यासाठी वापरली जाते.
(1) वर्गीकरण/क्लासीफीकेशन
(2) प्रतिगमन / रिग्रेशन
(3) क्लस्टरींग
(4) संघटना/असोसिएशन
Question 123: खालीलपैकी कोणती प्रणाली खाजगी नेटवर्कमध्ये अनधिकृत प्रवेश प्रतिबंधित करण्यासाठी तयार केली जाते आणि ती हार्डवेअर, किंवा सॉफ्टवेअर किंवा दोन्हींच्या संयोजनाने कार्यान्वित केली जाऊ शकते ?
(1) फायरवॉल (Firewall)
(2) एंटीव्हायरस (Antivirus)
(3) मालवेअर (Malware)
(4) कुकीज (Cookies)
Question 124: गुगल शोध इंजिन परिणामांमध्ये वेबपेजेस दाखविताना --------अल्गॉरीदम वापरून पेजेसना रँकिंग देते.
(1) पेजरँक
(2) हिटस्
(3) बुलीयन स्प्रेड
(4) व्हेक्टर स्प्रेड
Question 125: एकाहून अधिक नेटवर्क आणि थेट डेटा ट्रॅफीक जोडण्यासाठी सामान्यतः कोणते उपकरण वापरले जाते ?
(1) स्विच
(2) राउटर
(3) मोडेम
(4) हब
Question 126: IoT उपकरण संप्रेषणासाठी कोणता प्रोटोकॉल सामान्यतः वापरला जातो ?
(1) MQTT
(2) HTTP
(3) FTP
(4) SMTP
Question 127: AI चा कोणता उपसंच डेटामधून शिकण्याच्या मशीनच्या क्षमतेवर लक्ष केंद्रित करतो ?
(1) डेटा सायन्स
(2) डेटा मायनिंग
(3) मशीन लर्निंग
(4) नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया
Question 128: खालीलपैकी कोणता वेब ब्राउझर विनामूल्य डाउनलोड साठी उपलब्ध नाही ?
(1) मोझिला फायरफॉक्स
(2) गुगल क्रोम
(3) ओपेरा
(4) मायक्रोसॉफ्ट इंटरनेट एक्सप्लोरर
Question 129: समूह संप्रेषण आणि माहिती सामाईक करणे साठी सोशल नेटवर्क साइट द्वारे खालीलप्रमाणे सुविधा (support) दिले आहेत,-----
अ. साईटवर/वरून माहिती जोडा/काढून टाका
ब. केवळ साइट वरील माहिती पहा
क. नवीन सदस्यांना आमंत्रित करा किंवा स्वीकारा
ड. माहिती पोस्ट करा
ब. केवळ साइट वरील माहिती पहा
क. नवीन सदस्यांना आमंत्रित करा किंवा स्वीकारा
ड. माहिती पोस्ट करा
(1) अ आणि ब
(2) ब आणि क
(3) अ, ब, क आणि ड
(4) क आणि ड
Question 130: कोणत्या प्रकारची मेमरी विद्युत पद्धतिने मिटवता आणि पुनःप्रोग्राम करता येते व USB फ्लॅश ड्राइव्ह आणि SSD मध्ये वापरली जाते ?
(1) SRAM
(2) DRAM
(3) फ्लॅश मेमरी
(4) ROM
Question 131: स्तंभ अ व स्तंभ ब च्या योग्य जोड्या जुळवा.
| स्तंभ अ | स्तंभ ब |
|---|---|
| i. टर्नर संलक्षण | अ. पुरुषांमध्ये एक अधिक 'X' गुणसुत्र |
| ii. क्लाइनफेलटर संलक्षण | ब. स्त्रीयांमधील वाढीत फेरफार |
| iii. डाउन्स संलक्षण | क. गुणसुत्र क्र. 5 चा 'P' भाग वगळणे |
| iv. क्री-ड्यु चॅट संलक्षण | ड. एकाधिक द्विगुणितता 21 |
(1) i-ब, ii-अ, iii-ड, iv-क
(2) i-अ, ii-ब, iii-क, iv-ड
(3) i-अ, ii-क, iii-ड, iv-ब
(4) i-ड, ii-क, iii-ब, iv-अ
Question 132: सैन्याच्या विमानात वापरण्यासाठी सी.एस.आय.आर. आय.आय.पी. डेहराडूनने औपचारिक मान्यता दिलेल्या बायोजेट इंधनात पारंपारीक जेट इंधनाच्या तुलनेत ------- ची अती निम्न अंतर्वस्तू असते.
(1) मेथेन
(2) प्रोपेन
(3) कार्बन डायऑक्साइड
(4) गंधक
Question 133: भारत आणि थायलँड ने वाणांचे संरक्षण करण्यासाठी ------ नावाने सुई जेनेरीस प्रणाली लागू केली आहे.
(1) प्रोटेक्शन ऑफ प्लांट वरायटीज अँड फार्मर्स राईट्स अॅक्ट 2001 आणि प्लांट वरायटी प्रोटेक्शन अॅक्ट 1999
(2) प्रोटेक्शन ऑफ प्लांट वरायटीज अँड फार्मर्स प्रीविलेज अॅक्ट 2001 आणि प्लांट वरायटी प्रोटेक्शन अॅक्ट 1999
(3) प्रोटेक्शन ऑफ प्लांट वरायटीज अँड फार्मर्स प्रीविलेज अॅक्ट 2001 आणि प्लांट स्पीशीज प्रोटेक्शन अॅक्ट 1999
(4) प्रोटेक्शन ऑफ प्लांट वरायटीज अँड फार्मर्स राईट्स अॅक्ट 2001 आणि प्लांट स्पीशीज प्रोटेक्शन अॅक्ट 1999
Question 134: डी.एन.ए. तंत्रज्ञान (वापर व उपयोग) नियमन विधेयक 2019 हे ----- करीता मांडले आहे.
(1) हरवलेल्या व्यक्तिंची ओळख पटविण्यासाठी
(2) जी.एम. पीकांची ओळख पटविण्यासाठी
(3) जैवशस्त्रांच्या संभाव्य वापरासाठी
(4) ट्रान्सजेनिक प्राण्यांच्या वापरासाठी
Question 135: भारतातील पेटेंट संबंधित पहिला कायदा ------- होता.
(1) इ.स. 1856 चा कायदा VI (सहा)
(2) इ.स. 1857 चा कायदा IX (नऊ)
(3) इ.स. 1859 चा कायदा XV (पंधरा)
(4) इ.स. 1883 चा कायदा XVI (सोळा)
Question 136: तागाच्या झाडाचे तंतुवेचन करताना (तागाचे तंतु काढताना) आक्रमण करणाऱ्या रोगजनक सुक्ष्मजीवांचे मुख्य लक्ष्य ------ हे असते.
(1) सेल्यूलोज
(2) लिग्निन
(3) पेक्टिन
(4) राळ
Question 137: इंस्टीट्युट ऑफ अॅडव्हान्स स्टडी इन सायन्स अँड टेक्नोलोजी मधील एका शास्त्रज्ञांच्या गटाने उत्तरपूर्वेतील आंबवलेल्या खाद्यपदार्थात सापडलेल्या पुढच्या पिढीतील जीवाणूंपासून ------ हा गुणधर्म मिळण्याची खात्री झाली.
(1) ड्रोसोफिलाचे नेत्रवर्ण परिवर्तन
(2) झेब्रा माशामधील प्रो-ऑक्सिडंट क्रियेत वाढ
(3) सिनोहाबडिटीस एलिगन्सची शारीरिक क्रियाशीलता सुधारणे
(4) स्पिरुलिनाच्या पेशी भित्तीचे संश्लेषण उन्नत करणे
Question 138: ------ हे मधाचे किण्वन करून बनविलेले एक अल्कोहोली पेय आहे.
(1) अमाझाके
(2) मीड
(3) बोझा
(4) कालपीस
Question 139: मानवातील पहिल्या लेंटीव्हायरल वाहकाला 2024 साली गंभीर ------ च्या जनुकीय रोगनिवारण उपचार पद्धतीच्या साठी डी.बी.टी. ने समर्थन दिले.
(1) अप्लास्टीक क्रायसीस
(2) पर्निशीयस पंडुरोग
(3) हीमोफीलीया ए.
(4) दात्रपेशी पंडुरोग
Question 140: पेटेंट मध्ये खालील घटक असतात
(1) ग्रांट, विशिष्ट माहिती (तपशील) आणि पेटेंट दावा
(2) प्रोटोकॉल, ग्रांट, आणि पेटेंट दावा
(3) ग्रांट, विशिष्ट माहिती (तपशील) आणि संदर्भ
(4) ग्रांट, प्रक्रिया आणि विशिष्ट माहिती (तपशील)
Question 141: ड्रॉसोफिला चा जनुकीय नकाशा तयार करण्यासाठी ------- चा उपयोग केला गेला होता.
(1) पीबीआर 322 प्लास्मीड
(2) यीस्ट कृत्रिम गुणसूत्र (वाय.ए.सी.)
(3) यीस्ट एपीसोमल प्लास्मिड (वाय.ई.पी.)
(4) पीयूसी 19 प्लास्मीड
Question 142: कोशिका भिंती विरहीत वनस्पतीच्या पेशींना ------- हे म्हंटले जाते.
(1) पेशीद्रव्य
(2) प्रोटोप्लास्ट
(3) मूळ नमुना
(4) सायटोटाईप
Question 143: बायोटेक्नोलॉजी विभाग (डी.बी.टी. जी.ओ.आय.) ने जनुकिय अभियांत्रीकी वनस्पतींना पर्यावरणात मुक्त करण्याकरिता पाच मार्गदर्शक शिष्टाचार विकसित केले आहेत. ह्या शिष्टाचारांतील एक ------ हा आहे.
(1) पेपसीन पाचक निकषमुल्यन
(2) रोडंट्सना पाच दिवस ते खाद्य देऊन त्यांचा अभ्यास करणे
(3) प्रथीनांची औष्णिक अस्थिरतेचे निकषमुल्यन
(4) बहुसॅकराइड द्रावणीयता निकषमुल्यन
Question 144: खालीलपैकी कोणता जिवाणु अनानादा चक्रवर्ती यांनी विकसीत केले होते ?
(1) सुडोमोनास ड्युरोजिनोसा
(2) सुडोमोनास अॅरोजिनोसा
(3) रुमीनीकोकस अल्बस
(4) प्रिवोटेला रुमीनीकोला
Question 145: योग्य उत्तरे निवडा - उगमस्थान (प्राथमिक) असलेल्या देशांबरोबर आंबलेल्या पदार्थांचा योग्य समन्वय निवडा.
a. जर्मन - आंबट कोबी - सॉवरक्रॉट
b. कोरिया - आंबलेले आम्ल भाजीपाला पदार्थ - किमची
c. इंडोनेशिया - सोयबीन व रायझोपस - टेम्पेह
d. रशिया - धान्य - केफिर
e. जपान - शिजवलेले अन्नधान्य/सोयबीन - कोजी
b. कोरिया - आंबलेले आम्ल भाजीपाला पदार्थ - किमची
c. इंडोनेशिया - सोयबीन व रायझोपस - टेम्पेह
d. रशिया - धान्य - केफिर
e. जपान - शिजवलेले अन्नधान्य/सोयबीन - कोजी
(1) a, b, c
(2) c, d, b
(3) a, b, e
(4) c, d, e
Note:प्रश्न क्र.145 रद्द करण्यात आलेला आहे.
Question 146: महाराष्ट्राच्या दहशतवाद विरोधी पथकाबाबत (ATS) खालीलपैकी कोणते /ती विधान/ने सत्य आहे/त ?
i. ATS हे IB आणि RAW या केंद्रीय एजन्सींच्या समन्वयाने काम करते.
ii. महाराष्ट्राची ATS भारतातील इतर राज्यांच्या दहशतवाद विरोधी विभागांच्या संपर्कात आहे.
ii. महाराष्ट्राची ATS भारतातील इतर राज्यांच्या दहशतवाद विरोधी विभागांच्या संपर्कात आहे.
(1) फक्त i सत्य आहे
(2) फक्त ii सत्य आहे
(3) i आणि ii दोन्ही सत्य आहेत
(4) i आणि ii दोन्ही सत्य नाहीत
Question 147: खालील विधाने पहा.
अ. महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाची स्थापना 1969 मध्ये झाली.
ब. जल (P आणि CP) कायदा, 1974 हा केंद्रीय कायदा महाराष्ट्रामध्ये 1981 ला स्विकारला.
क. कल्याण येथे महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे विभागीय कार्यालय आहे.
ब. जल (P आणि CP) कायदा, 1974 हा केंद्रीय कायदा महाराष्ट्रामध्ये 1981 ला स्विकारला.
क. कल्याण येथे महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे विभागीय कार्यालय आहे.
(1) विधान अ आणि ब बरोबर आहेत
(2) विधान ब आणि क बरोबर आहेत
(3) विधान अ आणि क बरोबर आहेत
(4) विधान अ, ब आणि क बरोबर आहेत
Question 148: महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांचा पुरबाधित क्षेत्रासंदर्भात चढता क्रम लावा.
a. कोल्हापुर
b. बीड
c. भंडारा
d. गडचिरोली
e. चंद्रपुर
f. सांगली
g. यवतमाळ
b. बीड
c. भंडारा
d. गडचिरोली
e. चंद्रपुर
f. सांगली
g. यवतमाळ
(1) b, f, g, c, d, a, e
(2) a, f, e, d, g, b, c
(3) g, d, b, e, c, f, a
(4) b, c, e, f, a, g, d
Question 149: आपत्तीच्या पूर्व चेतावणीसह खालील घटक संस्था यांच्या जोड्या जुळवा आणि खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा.
| आपत्ती | घटक संस्था |
|---|---|
| अ. दुष्काळ | i. आय.एम.डी. |
| ब. चक्रीवादळ | ii. कृषी विभाग |
| क. उष्णतेच्या लाटा | iii. आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभाग |
| ड. त्सुनामी | iv. आय.एन.सी.ओ.आय.एस. |
अ ब क ड
(1) i ii iii iv
(2) ii i iii iv
(3) ii i iv iii
(4) i ii iv iii
Question 150: खालीलपैकी कोणता हवामानशास्त्रीय घटक भूमीपातास कारणीभूत ठरतो ?
(1) भूकंप
(2) मुसळधार पाऊस
(3) गुरुत्वाकर्षण शक्ती
(4) तीव्र उतार
Report Card
Total Questions Attempted: 0
Correct Answers: 0
Wrong Answers: 0
--
0 टिप्पण्या