राज्यसेवा मुख्य परीक्षा 2024 - Language Paper 2

राज्यसेवा मुख्य परीक्षा 2024 - Language Paper  2

State Services Main Examination 2024- Language Paper 2 - Final Answer key

0%

Question 1: सामासिक शब्द व समास यांच्या योग्य जोड्या ओळखा.

सामासिक शब्द	समास
a. ईश्वरनिर्मित	i. तृतीया तत्पुरुष
b. रोगमुक्त	ii. सप्तमी तत्पुरुष
c. वाघनख	iii. षष्ठी तत्पुरुष
d. पाणबुड्या	iv. पंचमी तत्पुरुष

(1) केवळ a व c बरोबर, b व d चूक

(2) केवळ a व d बरोबर, b व c चूक

(3) केवळ a व b बरोबर, c व d चूक

(4) केवळ b व d बरोबर, a व c चूक

योग्य उत्तर: (1) केवळ a व c बरोबर, b व d चूक

• a. ईश्वरनिर्मित = ईश्वराने निर्मित → 'ने' = तृतीया विभक्ती → तृतीया तत्पुरुष ✅ बरोबर

• b. रोगमुक्त = रोगातून मुक्त → 'तून/पासून' = पंचमी विभक्ती → पंचमी तत्पुरुष — परंतु येथे जोडी ii (सप्तमी) शी दिली आहे...
   रोगमुक्त = रोगापासून मुक्त → पंचमी तत्पुरुष

• c. वाघनख = वाघाचे नख → 'चे' = षष्ठी विभक्ती → षष्ठी तत्पुरुष ✅ बरोबर
   (परंतु जोडी iii शी दिली आहे — iii = षष्ठी, म्हणजे c-iii बरोबर आहे)

• d. पाणबुड्या = पाण्यात बुडणारा → 'त' = सप्तमी विभक्ती → सप्तमी तत्पुरुष — परंतु येथे जोडी iv (पंचमी) शी दिली आहे...

विभक्ती तत्पुरुष समास:
• तृतीया — ने, शी (साधनाने)
• पंचमी — तून, पासून (वेगळेपण)
• षष्ठी — चा, ची, चे (संबंध)
• सप्तमी — त, मध्ये (स्थान)

Question 2: प्रचलित लेखन नियमानुसार अचूक शब्दगट कोणता ?

a. हरीकृपा, वधुपरीक्षा, कवीराज, गतीमान
b. वायुपुत्र, पशुपक्षी, भानुविलास, लघुकथा
c. महीपाल, वाणीवैभव, नदीतीर, भगिनीमंडळ
d. शत्रूपक्ष, रविवार, भक्तीपर, पशूपक्षी

(1) फक्त a आणि b बरोबर

(2) फक्त b आणि c बरोबर

(3) फक्त c आणि d बरोबर

(4) फक्त a आणि d बरोबर

योग्य उत्तर: (2) फक्त b आणि c बरोबर

लेखन नियम: सामासिक शब्दात पूर्वपदाचा शेवटचा स्वर ऱ्हस्व (उ, इ) असल्यास तो ऱ्हस्वच राहतो — दीर्घ होत नाही.

• a. हरीकृपा, वधुपरीक्षा, कवीराज, गतीमान ❌ चूक
   → अचूक: हरिकृपा (हरि + कृपा), कविराज (कवि + राज), गतिमान (गति + मान)

• b. वायुपुत्र, पशुपक्षी, भानुविलास, लघुकथा ✅ बरोबर
   → 'उ' अंत असलेले शब्द समासात ऱ्हस्वच राहतात. सर्व शब्द अचूक.

• c. महीपाल, वाणीवैभव, नदीतीर, भगिनीमंडळ ✅ बरोबर
   → 'ई' अंत असलेले शब्द (महि → महि, नदी → नदी) दीर्घ ठेवणे या नियमानुसार अचूक.

• d. शत्रूपक्ष, रविवार, भक्तीपर, पशूपक्षी ❌ चूक
   → अचूक: शत्रुपक्ष (शत्रु + पक्ष), भक्तिपर (भक्ति + पर), पशुपक्षी (पशु + पक्षी)

Question 3: "अरे राजू बरं झालं तू आलास तुझ्याकडे थोडसं काम होतं बरं आईची तब्येत आता कशी आहे" — योग्य विराम चिन्हांचा वापर करा.

(1) अरे राजू बरं झालं? तू आलास, तुझ्याकडे थोडसं काम होतं ! बरं आईची तब्येत आता कशी आहे.

(2) "अरे, राजू ! बरं झालं तू आलास. तुझ्याकडे थोडसं काम होतं. बरं, आईची तब्येत आता कशी आहे ?"

(3) "अरे राजू बरं झालं तू आलास? तुझ्याकडे थोडसं काम होतं. बरं आईची तब्येत आता कशी आहे."

(4) 'अरे राजू बरं झालं' तू आलास? तुझ्याकडे थोडसं काम होतं, बरं! आईची तब्येत आता कशी आहे.

योग्य उत्तर: (2) "अरे, राजू ! बरं झालं तू आलास. तुझ्याकडे थोडसं काम होतं. बरं, आईची तब्येत आता कशी आहे ?"

विराम चिन्हांचे स्पष्टीकरण:

• "अरे," → 'अरे' हे उद्गारवाचक अव्यय आहे, त्यानंतर स्वल्पविराम (,) येतो. ✅

• "राजू !" → राजूला हाक मारली आहे (संबोधन), त्यामुळे उद्गारवाचक चिन्ह (!). ✅

• "बरं झालं तू आलास." → पूर्ण विधानवाचक वाक्य → पूर्णविराम (.). ✅

• "तुझ्याकडे थोडसं काम होतं." → पूर्ण विधानवाचक वाक्य → पूर्णविराम (.). ✅

• "बरं," → मध्यंतरी वापरलेले अव्यय → स्वल्पविराम (,). ✅

• "आईची तब्येत आता कशी आहे ?" → प्रश्नवाचक वाक्य → प्रश्नचिन्ह (?). ✅

• संपूर्ण संवाद अवतरण चिन्हात (" ") आहे. ✅

Question 4: शुद्धलेखन नियमानुसार शुद्ध शब्दांचा पर्याय ओळखा.

(1) अध्यात्मिक, अनुसया, आशिर्वाद

(2) आध्यात्मिक, अनसूया, आशीर्वाद

(3) आध्यात्मिक, अनसूया, आशिर्वाद

(4) अध्यात्मिक, अनुसया, आशीर्वाद

योग्य उत्तर: (2) आध्यात्मिक, अनसूया, आशीर्वाद

• आध्यात्मिक ✅
   'अध्यात्म' + 'इक' प्रत्यय → आध्यात्मिक. 'अध्यात्मिक' चुकीचे आहे कारण मूळ शब्द 'अध्यात्म' असला तरी विशेषण रूप 'आध्यात्मिक' होते.

• अनसूया ✅
   हे एक प्रसिद्ध नाव आहे — 'अन्' + 'सूया' (असूया = मत्सर; अनसूया = मत्सर नसलेली). 'अनुसया' चुकीचे आहे.

• आशीर्वाद ✅
   'आशीः' + 'वाद' → आशीर्वाद. 'र्' हे विसर्गाचे रूपांतर आहे. 'आशिर्वाद' चुकीचे आहे कारण 'शी' दीर्घ असणे आवश्यक आहे.

Question 5: वसुधा आपली एकटीच पुढे निघून आली. या वाक्याबाबत पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.

a. 'आपली' हा शब्द व्यर्थ केवलप्रयोगी शब्द आहे.
b. 'एकटीच' हा शब्द व्यर्थ केवलप्रयोगी शब्द आहे.
c. 'पुढे' हा शब्द व्यर्थ केवलप्रयोगी शब्द आहे.

(1) b बरोबर, a व c चूक

(2) c बरोबर, a व b चूक

(3) a, b व c चूक

(4) a बरोबर, b व c चूक

योग्य उत्तर: (4) a बरोबर, b व c चूक

व्यर्थ केवलप्रयोगी शब्द म्हणजे काय?
वाक्यात काही शब्द वापरले जातात पण त्यांचा वाक्याच्या अर्थात काहीही भर पडत नाही — असे शब्द व्यर्थ केवलप्रयोगी असतात.

वाक्य: "वसुधा आपली एकटीच पुढे निघून आली."

• a. 'आपली' → हा शब्द वाक्यात काढला तरी अर्थ बदलत नाही — "वसुधा एकटीच पुढे निघून आली." अर्थ तोच राहतो. म्हणून 'आपली' हा व्यर्थ केवलप्रयोगी शब्द आहे. ✅ बरोबर

• b. 'एकटीच' → हा शब्द वाक्याच्या अर्थात महत्त्वाची भर घालतो — वसुधा एकटीच (इतरांशिवाय) आली हे सांगतो. व्यर्थ नाही. ❌

• c. 'पुढे' → हा क्रियाविशेषण आहे, दिशा दर्शवतो — वाक्याच्या अर्थात महत्त्वाची भर घालतो. व्यर्थ नाही. ❌

Question 6: खाली दिलेले वाक्प्रचार व त्यांच्या अर्थाच्या योग्य जोड्या जुळवा.

वाक्प्रचार	अर्थ
a. चंदन करणे	i. नाश होणे
b. चांदी उडणे	ii. नाशासाठी तयार होणे
c. तिलांजली द्यावयास उठणे	iii. नाश करणे
d. दमन करणे	iv. नष्ट करणे

    a    b    c    d

(1) ii    iv    i    iii

(2) iii    i    ii    iv

(3) iv    iii    ii    i

(4) iii    ii    i    iv

योग्य उत्तर: (2) iii   i   ii   iv

• a. चंदन करणे = iii. नाश करणे ✅
   एखाद्या गोष्टीचा नाश करणे (सकर्मक क्रिया)

• b. चांदी उडणे = i. नाश होणे ✅
   एखाद्या गोष्टीचा नाश होणे (अकर्मक क्रिया)

• c. तिलांजली द्यावयास उठणे = ii. नाशासाठी तयार होणे ✅
   तिळाने पाणी देणे म्हणजे अंत्यविधी — त्यासाठी उठणे म्हणजे नाशाची तयारी करणे

• d. दमन करणे = iv. नष्ट करणे ✅
   दडपून टाकणे, नष्ट करणे

Question 7: वत्सलाबाई म्हणाल्या की, 'आज माझा आषाढी एकादशीचा उपवास आहे. मी आज थंडा फराळ करणार'.
अधोरेखित वाक्प्रचाराचा अर्थ काय आहे ?

(1) थंड पदार्थ खाणे

(2) फक्त थंड दूध घेणे

(3) उपवासाचे पदार्थ खाणे

(4) उपाशी राहणे

योग्य उत्तर: (4) उपाशी राहणे

मराठी भाषेत 'थंडा फराळ करणे' हा एक वाक्प्रचार आहे, ज्याचा शब्दशः अर्थ न घेता लाक्षणिक अर्थ घेतला जातो. अर्थ: काहीही न खाता उपाशी राहणे. जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला जेवायला काहीही मिळत नाही किंवा ती व्यक्ती काहीही न खाता राहते, तेव्हा उपरोधिकपणे "आज थंडा फराळ केला" असे म्हटले जाते.

Question 8: 'तरडी पेटणे' या वाक्प्रचाराचा अर्थ ओळखा.

(1) हद्दपार करणे

(2) दुरून पाहणे

(3) रागावणे

(4) जळून जाणे

योग्य उत्तर: (3) रागावणे

'तरडी पेटणे' — 'तरडी' म्हणजे तोंड/मुखाचा भाग. एखाद्याची 'तरडी पेटणे' म्हणजे त्याला खूप राग येणे, संतापणे.

हा एक बोलीभाषेतील वाक्प्रचार असून यात 'पेटणे' हे रागाच्या तीव्रतेचे सूचक आहे — जसे आग पेटते तसा राग भडकतो.

• पर्याय (1) हद्दपार करणे — असंबंधित अर्थ. ❌
• पर्याय (2) दुरून पाहणे — असंबंधित अर्थ. ❌
• पर्याय (4) जळून जाणे — 'पेटणे' शब्दाचा शाब्दिक अर्थ, वाक्प्रचाराचा खरा अर्थ नाही. ❌

Question 9: वाक्प्रचार व त्यांच्या अर्थाच्या योग्य जोड्या जुळवा.

वाक्प्रचार	अर्थ
a. खनपटीस बसणे	i. रडायला येणे
b. कंठ दाटून येणे	ii. जबाबदारी दुसऱ्यावर सोपविणे
c. ओटीत घालणे	iii. गहिवरुन येणे
d. गाई पाण्यावर येणे	iv. एखाद्याचा पाठपुरावा करणे

    a    b    c    d

(1) i    ii    iii    iv

(2) iii    iv    ii    i

(3) iv    iii    ii    i

(4) ii    i    iv    iii

योग्य उत्तर: (3) iv   iii   ii   i

• a. खनपटीस बसणे = iv. एखाद्याचा पाठपुरावा करणे ✅
   एखाद्याच्या मागे सतत लागणे, सतत तगादा लावणे.

• b. कंठ दाटून येणे = iii. गहिवरुन येणे ✅
   भावनांनी गळा भरून येणे, आवाज जड होणे.

• c. ओटीत घालणे = ii. जबाबदारी दुसऱ्यावर सोपविणे ✅
   एखादे काम किंवा जबाबदारी दुसऱ्याच्या हवाली करणे.

• d. गाई पाण्यावर येणे = i. रडायला येणे ✅
   गाई संध्याकाळी पाण्यावर आल्या की त्यांचे डोळे पाणावतात — त्यावरून रडायला येणे हा अर्थ.

Question 10: सर्व ठिकाणी एकाच प्रकारचा अनुभव या अर्थाची म्हण योग्य पर्याय निवडा.

a. घरोघरी मातीच्या चुली
b. एका माळेचे मणी
c. कुठेही जा पळसाला पाने तीन

(1) a व b बरोबर, c चूक

(2) a, b व c बरोबर

(3) a व c बरोबर, b चूक

(4) b व c बरोबर, a चूक

योग्य उत्तर: (3) a व c बरोबर, b चूक

'सर्व ठिकाणी एकाच प्रकारचा अनुभव' या अर्थाच्या म्हणी:

• a. घरोघरी मातीच्या चुली ✅
   प्रत्येक घरात सारखेच प्रश्न/अनुभव असतात — सर्वत्र एकच परिस्थिती.

• b. एका माळेचे मणी ❌
   या म्हणीचा अर्थ — सर्वजण एकाच प्रकारचे (सारखे दोष असलेले) आहेत, परंतु हे 'सर्व ठिकाणी एकाच प्रकारचा अनुभव' या अर्थाशी जुळत नाही. हे एखाद्या गटाबद्दल सांगणारी म्हण आहे, ठिकाणांबद्दल नाही. ❌

• c. कुठेही जा पळसाला पाने तीन ✅
   कुठेही गेलं तरी परिस्थिती सारखीच असते — सर्वत्र एकाच प्रकारचा अनुभव येतो.

Question 11: खालील समानार्थी शब्दांचे गट ओळखा.

a. चंद्र — इंदू, हिमांशू, भानू
b. नदी — सरिता, तटिनी, तारांगिणी
c. लक्ष्मी — श्री, इंदिरा, कमला
d. ज्ञानी — शहाणा, डोळस, जाणकार

(1) फक्त a व c बरोबर, b व d चूक

(2) फक्त b व c बरोबर, a व d चूक

(3) फक्त c व d बरोबर, a व b चूक

(4) फक्त a बरोबर, b, c व d चूक

योग्य उत्तर: (3) फक्त c व d बरोबर, a व b चूक

• a. चंद्र — इंदू, हिमांशू, भानू ❌ चूक
   भानू हा चंद्राचा समानार्थी शब्द नाही — भानू म्हणजे सूर्य.
   चंद्राचे समानार्थी: इंदू, हिमांशू, शशी, चंद्रमा, निशाकर इ.

• b. नदी — सरिता, तटिनी, तारांगिणी ❌ चूक
   तारांगिणी हा नदीचा समानार्थी शब्द नाही — तारांगिणी म्हणजे तारे असलेले आकाश / आकाशगंगा.
   नदीचे समानार्थी: सरिता, तटिनी, नदिका, तरंगिणी इ.

• c. लक्ष्मी — श्री, इंदिरा, कमला ✅ बरोबर
   श्री, इंदिरा, कमला हे सर्व लक्ष्मीचेच नामान्तरे आहेत.

• d. ज्ञानी — शहाणा, डोळस, जाणकार ✅ बरोबर
   शहाणा, डोळस, जाणकार हे सर्व ज्ञानी या शब्दाचे समानार्थी आहेत.

Question 12: 'भाटक' या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा.

(1) मजुरी

(2) जमीन

(3) दलाली

(4) वतन

योग्य उत्तर: (1) मजुरी

'भाटक' हा शब्द मराठीत भाडे, मजुरी, मोबदला या अर्थाने वापरला जातो.

म्हणजेच एखाद्या कामाच्या बदल्यात दिले जाणारे मूल्य किंवा वेतन म्हणजे भाटक.

• पर्याय (2) जमीन — असंबंधित अर्थ. ❌
• पर्याय (3) दलाली — मध्यस्थाचे कमिशन, भाटकशी संबंधित नाही. ❌
• पर्याय (4) वतन — वंशपरंपरागत अधिकार/जमीन, असंबंधित. ❌

Question 13: 'गडद निळे-गडद निळे जलद भरुनी आले.'
वरील काव्यपंक्तीतील अधोरेखित शब्दाचा समास कोणता येईल ?

(1) अनुप्रास

(2) अलुक् तत्पुरुष

(3) उपपद तत्पुरुष

(4) विशेषण पूर्वपद

योग्य उत्तर: (3) उपपद तत्पुरुष

जलद = जल + द
• जल = पाणी
• द = देणारा (धातुसाधित उपपद)
• जलद = पाणी देणारा = ढग/मेघ

उपपद तत्पुरुष समास:
ज्या समासाचे उत्तरपद हे स्वतंत्रपणे वापरात नसते (ते केवळ समासातच येते), त्यास उपपद तत्पुरुष समास म्हणतात.

येथे 'द' हे उत्तरपद स्वतंत्रपणे वापरात नाही — ते केवळ समासातच येते. म्हणून जलद = उपपद तत्पुरुष समास. ✅

• अनुप्रास — हा अलंकार आहे, समास नाही. ❌
• अलुक् तत्पुरुष — विभक्ती प्रत्यय कायम राहतो. ❌
• विशेषण पूर्वपद — कर्मधारय समासाचा प्रकार. ❌

Question 14: 'अभ्युदय' या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द ओळखा.

(1) अभ्युत्थान

(2) अपकर्ष

(3) उत्थान

(4) असाध्य

योग्य उत्तर: (2) अपकर्ष

'अभ्युदय' म्हणजे उन्नती, प्रगती, उत्कर्ष.
त्याचा विरुद्धार्थी शब्द अपकर्ष म्हणजे अधोगती, ऱ्हास, पतन.

इतर पर्यायांचे अर्थ: • अभ्युत्थान = उठणे, सन्मान करणे (विरुद्धार्थी नाही)
• उत्थान = उठणे, प्रगती (विरुद्धार्थी नाही)
• असाध्य = जे मिळवणे कठीण आहे किंवा जे साध्य होऊ शकत नाही. (असंबंधित)

Question 15: खालील प्रत्ययसाधित शब्दांबाबतची अचूक विधाने ओळखा.

a. पांडव - 'अ' हा संस्कृत प्रत्यय 'पंडु' या नामाला जोडला आहे.
b. बागवान - 'वान' हा अरबी प्रत्यय 'बाग' या नामाला जोडला आहे.
c. गोडसर - 'सर' हा मराठी प्रत्यय 'गोड' या विशेषणाला जोडला आहे.
d. उनाडकी - 'की' हा हिंदी प्रत्यय 'उनाड' या विशेषणाला जोडला आहे.

(1) फक्त a व c बरोबर, b व d चूक

(2) फक्त a बरोबर, b, c व d चूक

(3) फक्त a, c व d बरोबर, b चूक

(4) फक्त b व c बरोबर, a व d चूक

योग्य उत्तर: (1) फक्त a व c बरोबर, b व d चूक

• a. पांडव - 'अ' हा संस्कृत (तद्धित) प्रत्यय 'पंडु' या नामाला लागून 'पांडव' शब्द बनतो. (उदा. मनु + अ = मानव). ✅(बरोबर)
• b. बागवान - 'वान' हा प्रत्यय फारसी (Persian) आहे, अरबी नाही. ❌ चूक
• c. गोडसर - 'सर' हा मराठी प्रत्यय 'गोड' या विशेषणाला जोडला आहे. ✅ बरोबर
• d. उनाडकी - 'की' हा प्रत्यय मराठी आहे, हिंदी नाही. ❌ चूक

Question 16: 'अंशाभ्यस्त - पूर्णाभ्यस्त - अनुकरणवाचक' या क्रमाने येणारा योग्य पर्याय कोणता ?

(1) झाडबीड - लाललाल - किरकीर

(2) कडकडाट - घेईघेई - दगडबिगड

(3) समोरासमोर - घरबीर - फडफड

(4) शेजारीपाजारी - वटवट - हालहाल

योग्य उत्तर: (1) झाडबीड - लाललाल - किरकीर

अभ्यस्त शब्दांचे प्रकार:

• अंशाभ्यस्त = मूळ शब्दाचा काही भाग बदलून तयार होतो.
   उदा. शेजारीपाजारी (शेजारी + पाजारी)

• पूर्णाभ्यस्त = मूळ शब्द जसाच्या तसा दोनदा येतो.
   उदा. वटवट (वट + वट)

• अनुकरणवाचक = आवाजाचे अनुकरण करणारा शब्द.
   उदा. हालहाल नाही — फडफड, किरकीर हे खरे अनुकरणवाचक.

पर्याय (1) मध्ये तिन्ही प्रकार अचूक क्रमाने आहेत.

Question 17: पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.

a. मिश्रवाक्यात एकच वाक्य प्रधान असते, बाकीची सर्व गौण असतात.
b. संयुक्तवाक्यात दोन किंवा अधिक प्रधानवाक्ये असतात.
c. संयुक्तवाक्याचे दोन प्रकार केवल संयुक्त व मिश्रसंयुक्त.

(1) b व c बरोबर, a चूक

(2) a व b बरोबर, c चूक

(3) a व c बरोबर, b चूक

(4) a, b व c बरोबर

योग्य उत्तर: (4) a, b व c बरोबर

• a. मिश्रवाक्य - यात एकच प्रधानवाक्य असते व बाकीची गौणवाक्ये असतात. ✅ बरोबर

• b. संयुक्तवाक्य - यात दोन किंवा अधिक स्वतंत्र प्रधानवाक्ये उभयान्वयी अव्ययाने जोडलेली असतात. ✅ बरोबर

• c. संयुक्तवाक्याचे प्रकार - केवल संयुक्त (साध्या वाक्यांनी बनलेले) व मिश्रसंयुक्त (मिश्र वाक्यांनी बनलेले) असे दोन प्रकार आहेत. ✅ बरोबर

Question 18: म्हणी व म्हणींचे अर्थ यांच्या जोड्या जुळवा.

वाक्प्रचार	अर्थ
a. छक्के पंजे करणे	i. न घाबरता बसणे
b. छाती दाखवत बसणे	ii. भयंकर घाबरणे
c. छातीला हात लाऊन सांगणे	iii. हातचलाखी करणे
d. छाती फाटणे	iv. खात्रीपूर्वक सांगणे

    a    b    c    d

(1) iv    iii    i    ii

(2) iii    i    iv    ii

(3) ii    iv    iii    i

(4) i    ii    iv    iii

योग्य उत्तर: (2) iii   i   iv   ii

• a. छक्के पंजे करणे = iii. हातचलाखी करणे
• b. छाती दाखवत बसणे = i. न घाबरता बसणे
• c. छातीला हात लाऊन सांगणे = iv. खात्रीपूर्वक सांगणे
• d. छाती फाटणे = ii. भयंकर घाबरणे

Question 19: खालील विधानाचे एक केवलवाक्य करा.

माझ्या आजीने मला एक डबा पाठविला त्यात खाण्याचे गोड पदार्थ होते.

(1) माझ्या आजीने मला एक डबा पाठविला आणि त्यात खाण्याचे गोड पदार्थ होते.

(2) माझ्या आजीने मला एक डबा पाठविला व त्यात खाण्याचे गोड पदार्थ होते.

(3) माझ्या आजीने मला एक डबा पाठविला शिवाय त्यात खाण्याचे गोड पदार्थ होते.

(4) माझ्या आजीने मला गोड खाऊचा एक डबा पाठविला.

योग्य उत्तर: (4) माझ्या आजीने मला गोड खाऊचा एक डबा पाठविला.

केवलवाक्य म्हणजे काय?
ज्या वाक्यात एकच उद्देश्य व एकच विधेय असते, त्याला केवलवाक्य म्हणतात.

• पर्याय (1), (2), (3) - यात दोन स्वतंत्र वाक्ये उभयान्वयी अव्ययाने जोडली आहेत, त्यामुळे ती संयुक्तवाक्ये आहेत. ❌

• पर्याय (4) - दोन्ही कल्पना एकाच वाक्यात 'गोड खाऊचा डबा' असे एकत्र केल्या आहेत. ✅ हे खरे केवलवाक्य आहे.

Question 20: विधेय विभागात कोणते घटक असतात ?

a. कर्म व कर्मविस्तार
b. विधानपूरक व विधेयविस्तार
c. क्रियापद

(1) a बरोबर, b व c चूक

(2) b बरोबर, a व c चूक

(3) a, b व c बरोबर

(4) a चूक, b व c बरोबर

योग्य उत्तर: (3) a, b व c बरोबर

विधेय विभागातील घटक:

• a. कर्म व कर्मविस्तार - क्रियापदाशी संबंधित कर्म व त्याचा विस्तार विधेय विभागात येतो. ✅

• b. विधानपूरक व विधेयविस्तार - वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणारे विधानपूरक व विधेयाचा विस्तार करणारे शब्द विधेय विभागात येतात. ✅

• c. क्रियापद - क्रियापद हा विधेय विभागाचा मुख्य व अपरिहार्य घटक आहे. ✅

म्हणून तिन्ही विधाने बरोबर आहेत.

Question 21: खालील शब्दगट व शब्दांचे प्रकार यांच्या जोड्या जुळवा.

शब्दगट	शब्दांचे प्रकार
a. पापड, दाम, माळा	i. तद्भव शब्द
b. गाव, पान, घास	ii. तत्सम शब्द
c. डोंगर, दगड, गुडघा	iii. देशी शब्द
d. माता, कवि, उत्सव	iv. परभाषीय शब्द

    a    b    c    d

(1) ii    iv    i    iii

(2) ii    iii    iv    i

(3) iv    i    iii    ii

(4) i    iii    ii    iv

योग्य उत्तर: (3) iv   i   iii   ii

• a. पापड, दाम, माळा = iv. परभाषीय शब्द
   (हे शब्द अरबी, फारसी व इतर भाषांमधून आले आहेत.)

• b. गाव, पान, घास = i. तद्भव शब्द
   (संस्कृतमधून बदलून मराठीत आलेले शब्द)

• c. डोंगर, दगड, गुडघा = iii. देशी शब्द
   (मूळ भारतीय भाषांमधील, संस्कृतशी संबंध नसलेले शब्द)

• d. माता, कवि, उत्सव = ii. तत्सम शब्द
   (संस्कृतमधून जसेच्या तसे मराठीत आलेले शब्द)

Question 22: देशी शब्दांचा योग्य पर्याय निवडा.

(1) डोके, पोट, ताळा, डोळे

(2) बोका, दगड, धोंडा, रेडा

(3) गुडघा, डबा, हाड, बाजरी

(4) झोप, खुळा, मठ्ठा, तपास

योग्य उत्तर: (2) बोका, दगड, धोंडा, रेडा

देशी शब्द म्हणजे काय?
जे शब्द संस्कृत, अरबी, फारसी किंवा इतर कोणत्याही भाषेतून आलेले नाहीत, तर मूळ भारतीय बोलीभाषांमधून आलेले आहेत, त्यांना देशी शब्द म्हणतात.

• बोका, दगड, धोंडा, रेडा - हे सर्व मूळ देशी शब्द आहेत. ✅

• पर्याय (1) - 'ताळा' हा परभाषीय शब्द आहे. ❌
• पर्याय (3) - 'डबा' हा परभाषीय, 'बाजरी' हा तद्भव शब्द आहे. ❌
• पर्याय (4) - 'तपास' हा परभाषीय शब्द आहे. ❌

Question 23: तत्पुरुष समासासंबंधी पुढील विधाने वाचा.

a. देवपूजा (देवाची पूजा) या प्रकारास समानधिकरण तत्पुरुष समास असे म्हणतात.
b. काळमांजर (काळे मांजर) यास व्यधिकरण तत्पुरुष असे म्हणतात.

दिलेल्या पर्यायातून योग्य विधानाचा पर्याय निवडा.

(1) a आणि b दोन्ही योग्य आहेत

(2) a आणि b दोन्ही अयोग्य आहेत

(3) a योग्य आणि b अयोग्य

(4) a अयोग्य आणि b योग्य

योग्य उत्तर: (2) a आणि b दोन्ही अयोग्य आहेत

• a. देवपूजा (देवाची पूजा) - हा षष्ठी विभक्ती तत्पुरुष समास आहे. विभक्ती तत्पुरुष समास हा व्यधिकरण तत्पुरुष समासाचा प्रकार आहे, कारण यात दोन्ही पदे भिन्न विभक्तीत असतात. त्यामुळे हे विधान अयोग्य आहे.

• b. काळमांजर (काळे मांजर) - हे कर्मधारय समासाचे उदाहरण आहे. कर्मधारय समासात दोन्ही पदे एकाच विभक्तीत (प्रथमा) असतात, म्हणून याला समानाधिकरण तत्पुरुष समास म्हणतात. प्रश्नात याला व्यधिकरण म्हटले आहे, त्यामुळे हे विधान देखील अयोग्य आहे.

Question 24: कर्मधारय समासातील पहिले पद हे संख्याविशेषण असते व संपूर्ण सामासिक शब्दाने समूहाचा बोध होतो तेव्हा त्यास काय म्हणतात ?

a. कर्मधारय
b. मध्यमपदलोपी
c. उपपद तत्पुरुष
d. द्विगू

(1) केवळ b बरोबर, a, c, d चूक

(2) केवळ d बरोबर, a, b, c चूक

(3) केवळ a बरोबर, b, c, d चूक

(4) केवळ c बरोबर, a, b, d चूक

योग्य उत्तर: (2) केवळ d बरोबर, a, b, c चूक

द्विगू समास म्हणजे काय?
कर्मधारय समासाचा एक उपप्रकार म्हणजे द्विगू समास. यात —

• पहिले पद संख्याविशेषण असते.
• संपूर्ण सामासिक शब्दाने समूहाचा बोध होतो.

उदाहरणे:
• त्रिभुवन = तीन भुवनांचा समूह
• नवरात्र = नऊ रात्रींचा समूह
• चतुर्वेद = चार वेदांचा समूह

• कर्मधारय - विशेषण + विशेष्य, समूहाचा बोध नाही. ❌
• मध्यमपदलोपी - मधले पद गाळलेले असते. ❌
• उपपद तत्पुरुष - उत्तरपद स्वतंत्रपणे वापरात नसते. ❌

Question 25: 'अकरणरूपी' वाक्य कोणत्या वाक्यास म्हटले जाते ?

(1) विधानार्थी वाक्य

(2) होकारार्थी वाक्य

(3) नकारार्थी वाक्य

(4) स्वार्थी वाक्य

योग्य उत्तर: (3) नकारार्थी वाक्य

• अकरण म्हणजे 'न करणे' किंवा 'क्रिया न घडणे'.

• ज्या वाक्यात क्रिया घडत नाही असे सांगितले जाते, त्या वाक्यास नकारार्थी वाक्य म्हणतात.

• म्हणूनच 'अकरणरूपी' वाक्य = नकारार्थी वाक्य होय.

उदाहरण:
• राम शाळेत गेला नाही. (नकारार्थी वाक्य) ✅

Question 26: 'फुकटचं मिळालं त्याची धूळधाण करणे' या अर्थाची म्हण पुढील पर्यायातून अचूक ओळखा.

(1) फुकटची कढी अन् धावू धावू वाढी

(2) फुकटचा गाल आणि केला लाल

(3) फुकटच्या म्हशीमागं विकतचं रेडकू

(4) फुकटचं घावलं बापल्याक धावलं

योग्य उत्तर: (1) फुकटची कढी अन् धावू धावू वाढी

• फुकटची कढी अन् धावू धावू वाढी - दुसऱ्याची किंवा फुकट मिळालेली वस्तू मनाप्रमाणे उधळणे.✅

• पर्याय (2) - विनाकारण स्वतःचे नुकसान करून घेणे.❌
• पर्याय (3) - विनामूल्य मिळालेल्या गोष्टीसाठी उलट जास्त खर्च करावा लागणे. ❌
• पर्याय (4) - एखादी वस्तू फुकट मिळाली की ती आपल्या जवळच्या माणसांना देण्यासाठी घाई करणे. ❌

Question 27: 'जमिनीचे फूल चालवी जगाची चूल' या म्हणीचे योग्य अर्थ ओळखा.

a. जमिनीच्या फुलातून जगाचे पोट भरते.
b. जमिनीवर पिकाचे फूल फुलते त्यावर जगाची चूल पेटते.
c. जमिनीच्या वरच्या थरातच पिके येतात.
d. धूल, फूल, चूल, मूल हे सृष्टिचे चक्र आहे.

(1) a, b, d बरोबर, c चूक

(2) a, b, c बरोबर, d चूक

(3) फक्त b बरोबर, a, c, d चूक

(4) फक्त c बरोबर, a, b, d चूक

योग्य उत्तर: (4) फक्त c बरोबर, a, b, d चूक

म्हणीचा आशय: जमिनीतून पिके येतात, त्यावरच जगाचे पोट भरते व चूल पेटते.

• a. जमिनीच्या फुलातून (पिकातून) जगाचे पोट भरते. ✅ बरोबर
• b. जमिनीवर पिकाचे फूल फुलते त्यावर जगाची चूल पेटते. ✅ बरोबर
• c. जमिनीच्या वरच्या थरातच पिके येतात — हे कृषीशास्त्रीय सत्य या म्हणीशी सुसंगत आहे. ✅ बरोबर
• d. धूल, फूल, चूल, मूल हे सृष्टिचे चक्र आहे — हा या म्हणीचा अर्थ नाही. ❌ चूक

Question 28: 'हिमालयापासून कन्याकुमारीपर्यंत' या शब्दसमुहाचा एक शब्द कोणता ?

(1) आसेतुहिमाचल

(2) कन्यातुहिमाचल

(3) काश्मीरतुहिमाचल

(4) कन्यातुहिमालय

योग्य उत्तर: (1) आसेतुहिमाचल

• आसेतु = सेतूपासून (कन्याकुमारी — भारताचे दक्षिण टोक)
• हिमाचल = हिमालय पर्वत (भारताचे उत्तर टोक)

म्हणजेच आसेतुहिमाचल = सेतूपासून (दक्षिणेकडून) हिमालयापर्यंत (उत्तरेपर्यंत) = संपूर्ण भारत.

• पर्याय (2), (3), (4) - हे अचूक संस्कृत/मराठी सामासिक शब्द नाहीत. ❌

Question 29: 'मी तुझ्याशी एक व्हावे अन् भ्रमावे योजने,
            जीवनाचा श्वास व्हावे अन् युगांची गुंजने'
वरील काव्यपंक्तीतील अलंकार ओळखा.

(1) श्लेष

(2) यमक

(3) अनुप्रास

(4) उपमा

योग्य उत्तर: (2) यमक

यमक अलंकार म्हणजे काय?
काव्यात एकाच ओळीच्या शेवटी किंवा ठराविक ठिकाणी समान उच्चाराचे शब्द येतात, परंतु त्यांचे अर्थ वेगळे असतात तेव्हा यमक अलंकार होतो.

• योजने व गुंजने - या दोन्ही ओळींच्या शेवटी 'ने' हा समान उच्चार येतो. ✅

• अनुप्रास - एकाच व्यंजनाची पुनरावृत्ती असते. ❌
• श्लेष - एकाच शब्दाचे दोन अर्थ असतात. ❌
• उपमा - दोन गोष्टींची तुलना केली जाते. ❌

Question 30: दोन अथवा अधिक समान वाक्ये प्रधानत्वबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी जोडली असतात तेव्हा ते कोणते वाक्य होते ?

(1) मिश्र

(2) संयुक्त

(3) नामगौण

(4) विशेषणगौण

योग्य उत्तर: (2) संयुक्त

संयुक्त वाक्य म्हणजे काय?
ज्या वाक्यात दोन किंवा अधिक प्रधान वाक्ये प्रधानत्वबोधक उभयान्वयी अव्ययांनी जोडलेली असतात, त्यास संयुक्त वाक्य म्हणतात.

प्रधानत्वबोधक उभयान्वयी अव्यये:
आणि, व, पण, परंतु, किंवा, अथवा, म्हणून इ.

उदाहरण:
राम शाळेत गेला आणि श्याम घरी राहिला. ✅

• मिश्र वाक्य - एक प्रधान + एक किंवा अधिक गौण वाक्ये असतात. ❌
• नामगौण / विशेषणगौण - हे मिश्र वाक्याचे प्रकार आहेत. ❌

Question 31: योग्य जोड्या जुळवा.

उच्चारस्थान	व्यंजने
a. तालव्य	i. त्, थ्, द्, ध्
b. ओष्ठ्य	ii. च्, छ्, ज्, झ्
c. मूर्धन्य	iii. प्, फ्, ब्, भ्
d. दंत्य	iv. ट्, ठ्, ड्, ढ्

    a    b    c    d

(1) i    iv    ii    iii

(2) ii    iv    i    iii

(3) iii    ii    iv    i

(4) ii    iii    iv    i

योग्य उत्तर: (4) ii   iii   iv   i

• a. तालव्य = ii. च्, छ्, ज्, झ् — ताळ्याला जीभ लावून उच्चारले जातात. ✅

• b. ओष्ठ्य = iii. प्, फ्, ब्, भ् — ओठांनी उच्चारले जातात. ✅

• c. मूर्धन्य = iv. ट्, ठ्, ड्, ढ् — मूर्धा (टाळूच्या वरच्या भागाला) जीभ लावून उच्चारले जातात. ✅

• d. दंत्य = i. त्, थ्, द्, ध् — दातांजवळ जीभ लावून उच्चारले जातात. ✅

Question 32: देवनागरी लिपीतील उच्चार दोन पण चिन्ह मात्र एकच असणारे पर्याय कोणते ?

(1) ष, श, ऋ

(2) च, ज, झ

(3) न, ण, म

(4) ज, श, न

योग्य उत्तर: (2) च, ज, झ

मराठी भाषेत 'च, ज, झ, छ' या वर्णांचे दोन प्रकारचे उच्चार होतात: तालव्य (Palatal): जेव्हा जिभेचे पाते टाळूला स्पर्श करते. (उदा. 'चक्र', 'जगत') दंततालव्य (Dento-palatal): जेव्हा उच्चार करताना 'अ' ऐवजी 'य' चा सौम्य स्पर्श जाणवतो किंवा जिभेचे टोक दातांच्या मुळाशी लागते. (उदा. 'चांदणे', 'जावई') या वर्णांचे उच्चार दोन प्रकारचे असले, तरी लिहिताना मात्र ते एकच चिन्ह (अक्षर) वापरून लिहिले जातात. इतर पर्यायातील वर्णांचे उच्चार बदलत नाहीत.

Question 33: शुद्धलेखन नियमानुसार कोणता पर्याय बरोबर आहे ?

(1) पूर्व, दीप, पिडा

(2) पीडा, नविन, संगीत

(3) नीती, भीती, प्रीती

(4) क्रिडा, शरीर, परीक्षा

योग्य उत्तर: (3) नीती, भीती, प्रीती

• पर्याय (1) - 'पिडा' चुकीचे — अचूक शब्द पीडा आहे. ❌

• पर्याय (2) - 'नविन' चुकीचे — अचूक शब्द नवीन आहे. ❌

• पर्याय (3) - नीती, भीती, प्रीती — तिन्ही शब्द शुद्धलेखन नियमानुसार अचूक आहेत. ✅

• पर्याय (4) - 'क्रिडा' चुकीचे — अचूक शब्द क्रीडा आहे; 'परीक्षा' बरोबर असले तरी 'क्रिडा' मुळे पर्याय चुकतो. ❌

Question 34: 'दुआब' या शब्दासाठी योग्य शब्दसमूह कोणता ?

(1) दोनदा जन्मलेला

(2) दोन नद्यांमधील जागा

(3) तीन रस्ते एकवटतात ती जागा

(4) पूरग्रस्त भाग

योग्य उत्तर: (2) दोन नद्यांमधील जागा

• दुआब हा फारसी/उर्दू शब्द आहे.
• दु = दोन, आब = पाणी/नदी
• म्हणजेच दुआब = दोन नद्यांमधील जमीन / प्रदेश

उदाहरण: गंगा व यमुना नद्यांमधील प्रदेशास 'दोआब' किंवा 'दुआब' म्हणतात.

• पर्याय (1) - दोनदा जन्मलेला = द्विज ❌
• पर्याय (3) - तीन रस्ते एकवटतात ती जागा = तिठा/त्रिभेटा ❌
• पर्याय (4) - पूरग्रस्त भाग — असंबंधित. ❌

Question 35: पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.

a. व्यक्तीचा, वस्तूचा किंवा प्राण्याचा गुणधर्म किंवा स्वभाव दाखविणाऱ्या नामाला भाववाचक नाम म्हणतात.
b. भाववाचक नामासच धर्मवाचक नाम म्हणतात.
c. भय, हुशारी, चातुर्य हे शब्द भाववाचक नामे आहेत.

(1) a व b बरोबर, c चूक

(2) a व c बरोबर, b चूक

(3) a, b व c बरोबर

(4) b व c बरोबर, a चूक

योग्य उत्तर: (3) a, b व c बरोबर

• a. व्यक्तीचा, वस्तूचा किंवा प्राण्याचा गुणधर्म किंवा स्वभाव दाखविणाऱ्या नामाला भाववाचक नाम म्हणतात. ✅ बरोबर

• b. भाववाचक नामासच धर्मवाचक नाम असेही म्हणतात — हे दोन्ही शब्द समानार्थी आहेत. ✅ बरोबर

• c. भय (भीती), हुशारी (गुण), चातुर्य (स्वभाव) — हे सर्व गुण/भावना दर्शवतात, म्हणून ती भाववाचक नामे आहेत. ✅ बरोबर

म्हणून तिन्ही विधाने अचूक आहेत.

उतारा (प्रश्न 36 ते 40 साठी):

गेल्या काही वर्षांत इंग्रजीचे महत्त्व फुगवून सांगण्यासाठी हा एक नवीन मुद्दा सांगण्यात येतो की, संगणक क्षेत्रामध्ये भारताने जे जागतिक पातळीवर स्थान मिळवलेले आहे, ते इंग्रजी भाषेवरील प्रभुत्वामुळेच शक्य झालेले आहे. आणि जर आम्ही इंग्रजीचे महत्त्व कमी केले तर आम्हांला या क्षेत्रामध्ये जे महत्त्व मिळालेले आहे ते कमी कमी होत जाणार आहे. भारताच्या एकूण व्यापारामध्ये Software Exports याचे स्थान गौण आहे असे म्हणणे बरोबर होणार नाही. एकूण आपली जी निर्यात आहे ती २.५ लाख कोटीच्या आसपास आहे. तर त्याच्यापैकी ह्या व्यवसायाची निर्यात १०% म्हणजे साधारण २५,००० कोटीच्या आसपास आहे. आणि इंग्रजीचे देशातले आमच्या शिक्षणात महत्त्व आम्ही कमी केले, म्हणून आमचे हे क्षेत्र जाणार आहे असे समजण्याचे मुळीच कारण नाही. कारण चीननेसुद्धा त्यांचे सारे शिक्षण चिनीभाषेत होत असले तरीसुद्धा ह्या क्षेत्रामध्ये भारताइतकाच वाटा मिळवून दाखवला आहे. म्हणजे असे समजण्याचे कारण नाही की, आम्ही इंग्रजी भाषेमधून उच्च शिक्षण हे जे सध्या चालू आहे ते बंद करून देशी भाषेमध्ये शिक्षण चालू केले तर आमचा हा व्यवसाय बंद पडणार आहे. हा व्यवसाय तसाच चालू राहू शकेल. दुसरा एक मुद्दा असा आहे की, अमेरिका, इंग्लंड हे प्रमुख देश असे आहेत की जे आमच्याकडून आमच्या या मालाची Software ची आयात करीत आहेत, ती सतत अशीच चालू राहील असे समजणे हे धोक्याचे ठरण्याची शक्यता आहे. त्याची कारणे अनेक आहेत. एक म्हणजे त्यांच्या देशामध्येसुद्धा हा व्यवसाय वाढत आहे आणि अमेरिकेत बऱ्यापैकी वादळ उठलेलं आहे की, आमच्या देशातील लोकांचे काम हे भारतीय लोक हिरावून घेत आहेत. म्हणून त्यांनी ह्या क्षेत्रामध्ये जास्त शिक्षण वाढवायला सुरुवात केली आहे आणि जसजसा अधिक काळ जाईल, तसतसा त्यांनासुद्धा त्या कार्यातला जास्त वाटा मिळू शकेल. म्हणजे थोडक्यात असं म्हटलं तरी चालेल की, लग्नसमारंभ घरात असला की, त्या वेळेला आपल्याला वाढपी, आचारी, भटजी या सर्व लोकांना बोलवावं लागतं. त्यांना भरपूर पैसे द्यायला लागतात. पण लग्नसमारंभ हा सतत चालू असणारा कार्यक्रम नाही, त्याप्रमाणे हे जे काम आत्ता तेथे चालू आहे, ते त्याच वेगाने पुढे चालू राहणार आहे असे आपण समजणे, त्यावर आमचे स्वदेशाचे धोरण आखणे हा एक वेडगळपणा आहे. जसजसा काळ जाईल, तसतसे ते या बाबतीत स्वयंपूर्ण होण्याचा निश्चितच प्रयत्न करणार आहेत आणि जर आपण पूर्वीचा इतिहास बघितला तर हे जे युरोपियन देश आहेत किंवा अमेरिका आणि कॅनडा यांनी भारतीय लोकांना किंवा इतर लोकांना ज्या पद्धतीची वागणूक दिलेली आहे, त्यावरून आपण हे शिकावयास हवे की, 'गरज सरो आणि वैद्य मरो,' अशाच प्रकारची वृत्ती या लोकांची आहे. तेव्हा त्यांना आज गरज आहे, म्हणून ते बोलवतात. परंतु म्हणून ती कायमचीच आमची अशी संधी चालू राहणार आहे, असे समजून आम्ही आमचे धोरण आखणे हे निश्चितच चुकीचे ठरणार आहे. आम्हांला आमच्या देशाचा कसा विकास करावयाचा आहे, हा प्रश्न आम्ही प्रामुख्याने पुढे ठेवला पाहिजे. जगात असे अनेक देश आहेत, फ्रान्स आहे, जर्मनी आहे, जपान आहे की, जे वैभवाच्या शिखरावर आहेत. परंतु ते काहीही Software Export करत नाहीत. कारण ते स्वयंपूर्ण झालेले आहेत. त्यांनी स्वतःचे इतर मालाचं उत्पादन असे केलेले आहे की, ज्यामुळे त्यांना जागतिक बाजारपेठेमध्ये त्यांचा माल खपवता येतो. त्यांना आपल्याप्रमाणे माणसे दुसरीकडे पाठविणे - Software Export साठी याची काही गरज उरली नाही. त्यांना दुसऱ्या परकीय भाषा शिकण्याची मुळीच गरज उरलेली नाही.

दुसरा एक महत्त्वाचा मुद्दा लक्षात घेण्याजोगा आहे. तो म्हणजे असा आहे की, आंतरराष्ट्रीय व्यापारामध्ये Software Export हा अगदी छोटासा भाग आहे. जगाचा एकूण आंतरराष्ट्रीय व्यापार जो आहे तो जवळजवळ दोन हजार दोनशे बिलियन डॉलरचा आंतरराष्ट्रीय व्यापार जगामध्ये चालू असतो आणि त्याच्यापैकी Software याचा वाटा फारतर शंभर बिलियन डॉलर. अशा परिस्थितीमध्ये ह्याच एका गोष्टीवर आम्ही अवलंबून राहणे, लक्ष केंद्रित करणे हा वेडेपणा होय. सगळ्यात ठळक जे मोठे आंतरराष्ट्रीय व्यापारामधले पदार्थ आहेत ते म्हणजे मोटारी आणि यंत्रसामग्री ह्या दोन्होंची मिळून जर बेरीज घेतली तर जवळजवळ आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या ८०% पर्यंत व्यापार ह्या वस्तूंचा चालतो. तेव्हा निर्यात व्यापारामध्ये भारताला जर यथायोग्य स्थान मिळवायचे असेल तर आम्ही ह्याच्यापैकी कुठल्यातरी वस्तू निर्यातीसाठी निवडल्या पाहिजेत. जसं मोटारी आणि मोटारींचे पार्ट्स बनविणे हा जो धंदा आहे ह्याच्यामध्ये खूप मोठ्या प्रमाणामध्ये विकासास वाव आहे आणि ह्याच्यामध्ये आमच्या देशातील लोक मोठ्या संख्येने सामील होऊ शकतात. Software Export मध्ये संपूर्ण भारतामधून फार तर चार-पाच लाख लोक सहभाग घेऊ शकतात.

Question 36: भारताला आंतरराष्ट्रीय व्यापारामध्ये अधिक निर्यात करायची असेल तर कोणत्या क्षेत्रात संधी आहे ? योग्य पर्याय निवडा.

a. यंत्रसामग्री उत्पादन
b. मोटारी उत्पादन
c. सॉफ्टवेअर उत्पादन
d. शस्त्रास्त्र उत्पादन

(1) फक्त a, b व c बरोबर

(2) फक्त a व b बरोबर

(3) फक्त b व c बरोबर

(4) फक्त c व d बरोबर

योग्य उत्तर: (2) फक्त a व b बरोबर

उताऱ्यानुसार आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या ८०% व्यापार मोटारी व यंत्रसामग्री या वस्तूंचा आहे.

• a. यंत्रसामग्री उत्पादन - उताऱ्यात स्पष्टपणे उल्लेख आहे. ✅
• b. मोटारी उत्पादन - उताऱ्यात स्पष्टपणे उल्लेख आहे. ✅
• c. सॉफ्टवेअर उत्पादन - उताऱ्यानुसार हा फक्त छोटासा भाग आहे, यावर अवलंबून राहणे वेडेपणा आहे. ❌
• d. शस्त्रास्त्र उत्पादन - उताऱ्यात याचा कोठेही उल्लेख नाही. ❌

Question 37: भारतीयांनी प्रामुख्याने कोणता प्रश्न डोळ्यासमोर ठेवला पाहिजे ?

(1) सॉफ्टवेअर विकास करणे

(2) देशाचा विकास करणे

(3) इंग्रजी भाषेचा विकास करणे

(4) बाजारपेठेचा विकास करणे

योग्य उत्तर: (2) देशाचा विकास करणे

उताऱ्यात स्पष्टपणे म्हटले आहे —
"आम्हांला आमच्या देशाचा कसा विकास करावयाचा आहे, हा प्रश्न आम्ही प्रामुख्याने पुढे ठेवला पाहिजे."

• पर्याय (1) - सॉफ्टवेअरवर अवलंबून राहणे वेडेपणा असल्याचे उताऱ्यात सांगितले आहे. ❌
• पर्याय (3) - इंग्रजी भाषेचा विकास हा मुख्य प्रश्न नाही. ❌
• पर्याय (4) - बाजारपेठेचा विकास हा उताऱ्याचा मुख्य मुद्दा नाही. ❌

Question 38: अमेरिकन लोकांचा भारतीय लोकांबाबत कोणता समज निर्माण झाला आहे ? योग्य पर्याय निवडा.

a. भारतीय लोक अमेरिकेत आपली संस्कृती रुजवत आहेत.
b. अमेरिकन लोकांचे काम भारतीय लोक हिरावून घेत आहेत.
c. अमेरिकेचा व्यापार भारतीय लोक हिरावून घेत आहेत.
d. अमेरिकेच्या शिक्षणावर भारतीय लोक कब्जा करत आहेत.

(1) a व b बरोबर, c व d चूक

(2) c व d बरोबर, a व b चूक

(3) फक्त a बरोबर, b, c व d चूक

(4) फक्त b बरोबर, a, c व d चूक

योग्य उत्तर: (4) फक्त b बरोबर, a, c व d चूक

उताऱ्यात स्पष्टपणे म्हटले आहे —
"अमेरिकेत बऱ्यापैकी वादळ उठलेलं आहे की, आमच्या देशातील लोकांचे काम हे भारतीय लोक हिरावून घेत आहेत."

• b. अमेरिकन लोकांचे काम भारतीय लोक हिरावून घेत आहेत. ✅ बरोबर

• a. संस्कृती रुजवण्याचा उल्लेख उताऱ्यात नाही. ❌
• c. व्यापार हिरावून घेण्याचा उल्लेख उताऱ्यात नाही. ❌
• d. शिक्षणावर कब्जा करण्याचा उल्लेख उताऱ्यात नाही. ❌

Question 39: देशाचा विकास करण्यासाठी कोणते धोरण राबविणे गरजेचे आहे ?

(1) परदेशात नोकरी

(2) कामगारांची निर्मिती

(3) स्वयंपूर्ण बनणे

(4) परकीय भाषा शिकणे

योग्य उत्तर: (3) स्वयंपूर्ण बनणे

उताऱ्यात फ्रान्स, जर्मनी, जपान या देशांचे उदाहरण देताना म्हटले आहे —
"ते स्वयंपूर्ण झालेले आहेत. त्यांनी स्वतःचे इतर मालाचं उत्पादन असे केलेले आहे की, ज्यामुळे त्यांना जागतिक बाजारपेठेमध्ये त्यांचा माल खपवता येतो."

• पर्याय (1) - परदेशात नोकरी म्हणजे दुसऱ्यांवर अवलंबून राहणे — उताऱ्यानुसार हे चुकीचे आहे. ❌
• पर्याय (2) - केवळ कामगार निर्मिती हा विकासाचा मार्ग नाही. ❌
• पर्याय (4) - उताऱ्यानुसार स्वयंपूर्ण देशांना परकीय भाषा शिकण्याची गरज उरत नाही. ❌

Question 40: आंतरराष्ट्रीय व्यापारामध्ये Software Export चा व्यापार किती डॉलर आहे ?

(1) दोन हजार दोनशे बिलियन डॉलर

(2) शंभर बिलियन डॉलर

(3) एक हजार बिलियन डॉलर

(4) एकशे पन्नास बिलियन डॉलर

योग्य उत्तर: (2) शंभर बिलियन डॉलर

उताऱ्यात स्पष्टपणे म्हटले आहे —
"जगाचा एकूण आंतरराष्ट्रीय व्यापार जो आहे तो जवळजवळ दोन हजार दोनशे बिलियन डॉलरचा आंतरराष्ट्रीय व्यापार जगामध्ये चालू असतो आणि त्याच्यापैकी Software याचा वाटा फारतर शंभर बिलियन डॉलर."

• पर्याय (1) - दोन हजार दोनशे बिलियन डॉलर हा एकूण जागतिक व्यापार आहे, Software चा नाही. ❌
• पर्याय (3) - एक हजार बिलियन डॉलर — उताऱ्यात असा उल्लेख नाही. ❌
• पर्याय (4) - एकशे पन्नास बिलियन डॉलर — उताऱ्यात असा उल्लेख नाही. ❌

Question 41: 'देह जावो अथवा राहो । पांडुरंगी दृढ भावो ।।' या चरणातील अधोरेखित शब्द कोणते अव्यय आहे ?

(1) समुच्चयबोधक उभयान्वयी अव्यय

(2) न्यूनत्वबोधक उभयान्वयी अव्यय

(3) परिणामबोधक उभयान्वयी अव्यय

(4) विकल्पबोधक उभयान्वयी अव्यय

योग्य उत्तर: (4) विकल्पबोधक उभयान्वयी अव्यय

विकल्पबोधक उभयान्वयी अव्यय म्हणजे काय?
जेव्हा दोन गोष्टींपैकी एक निवडण्याचा पर्याय (विकल्प) दिला जातो, तेव्हा वापरल्या जाणाऱ्या अव्ययास विकल्पबोधक उभयान्वयी अव्यय म्हणतात.

• अथवा = किंवा — यात 'देह जाणे' किंवा 'देह राहणे' असे दोन पर्याय दिले आहेत. ✅

विकल्पबोधक अव्ययांची उदाहरणे: अथवा, किंवा, वा, नाहीतर

• समुच्चयबोधक - आणि, व, शिवाय (भर घालणे) ❌
• न्यूनत्वबोधक - परंतु, पण, मात्र (उणीव दाखवणे) ❌
• परिणामबोधक - म्हणून, सबब, तेव्हा (कारण-परिणाम) ❌

Question 42: पुढे दिलेल्या वाक्यातील प्रयोगाचा प्रकार ओळखा.

"चारा शेळीकडून खाल्ला जातो."

(1) कर्मकर्तरी

(2) भावकर्तरी

(3) सकर्मक कर्तरी

(4) अकर्मक भावे

योग्य उत्तर: (1) कर्मकर्तरी

कर्मकर्तरी प्रयोग म्हणजे काय?
ज्या वाक्यात कर्ता हा 'कडून', 'कडून', 'हातून' इ. विभक्ती प्रत्ययांनी येतो आणि क्रियापदाची सहमती कर्माशी होते, त्यास कर्मकर्तरी प्रयोग म्हणतात.

वाक्याचे विश्लेषण:
• कर्ता — शेळीकडून ('कडून' विभक्ती प्रत्यय) ✅
• कर्म — चारा (पुल्लिंगी एकवचन)
• क्रियापद — खाल्ला जातो (कर्माशी सहमती — पुल्लिंगी एकवचन) ✅

• भावकर्तरी - अकर्मक क्रियापद असते, कर्त्याला 'ला/ने' प्रत्यय. ❌
• सकर्मक कर्तरी - क्रियापद कर्त्याशी जुळते. ❌
• अकर्मक भावे - कर्म नसते, क्रियापद नेहमी तृतीयपुरुषी नपुंसकलिंगी. ❌

Question 43: आधीच्या स्वराचा लोप होऊन पुढे आलेला स्वर कायम राहतो तेव्हा त्याला काय म्हणतात ?

(1) पूर्वरूप संधी

(2) पररूप संधी

(3) व्यंजन संधी

(4) विसर्ग संधी

योग्य उत्तर: (2) पररूप संधी

पररूप संधी म्हणजे काय?
जेव्हा दोन स्वर एकत्र येतात तेव्हा आधीच्या (पूर्व) स्वराचा लोप होतो आणि पुढचा (पर) स्वर कायम राहतो, त्यास पररूप संधी म्हणतात.

उदाहरण:
• प्र + एषण = प्रेषण (अ + ए = ए) ✅
• उप + ओष = उपोष (अ + ओ = ओ) ✅

• पूर्वरूप संधी - पुढच्या स्वराचा लोप होऊन आधीचा स्वर कायम राहतो. ❌
• व्यंजन संधी - व्यंजनांच्या एकत्र येण्याने होणारी संधी. ❌
• विसर्ग संधी - विसर्गाचा पुढील वर्णाशी संयोग होतो. ❌

Question 44: 'दुरात्मा' हा शब्द कोणत्या संधीचा प्रकार आहे ?

(1) स्वरसंधी

(2) व्यंजनसंधी

(3) विसर्गसंधी

(4) पररूपसंधी

योग्य उत्तर: (3) विसर्गसंधी

संधिविग्रह:
दुः + आत्मा = दुरात्मा

• दुः मध्ये विसर्ग (:) आहे.
• पुढे स्वर (आ) आल्यामुळे विसर्गाचा 'र' होतो.
• दुः + आत्मा → दुर् + आत्मा → दुरात्मा

हा विसर्गसंधीचा नियम आहे — विसर्गापुढे स्वर आल्यास विसर्गाचा 'र' होतो. ✅

• स्वरसंधी - दोन स्वर एकत्र येतात तेव्हा होते. ❌
• व्यंजनसंधी - व्यंजन + व्यंजन एकत्र येतात तेव्हा होते. ❌
• पररूपसंधी - आधीच्या स्वराचा लोप होतो. ❌

Question 45: स्वरसंधीच्याबाबतीत पुढीलपैकी कोणते नियम अचूक आहेत ?

a. 'ए' या स्वरापुढे कोणताही स्वर आला तर त्याचा 'अय्' होऊन पुढील स्वर त्यात मिसळतो.
b. 'ऐ' या स्वरापुढे कोणताही स्वर आला तर त्याचा 'अवी' होऊन पुढील स्वर त्यात मिसळतो.
c. 'ओ' या स्वरापुढे कोणताही स्वर आला तर त्याचा 'अव्' होऊन पुढील स्वर त्यात मिसळतो.

(1) फक्त a व c बरोबर, b चूक

(2) फक्त b बरोबर, a व c चूक

(3) फक्त a व b बरोबर, c चूक

(4) फक्त c बरोबर, a व b चूक

योग्य उत्तर: (1) फक्त a व c बरोबर, b चूक

स्वरसंधीचे नियम:

• a. 'ए' + स्वर → 'अय्' + स्वर
   उदा. ने + अन = नयन (ए → अय्) ✅ बरोबर

• b. 'ऐ' + स्वर → 'आय्' + स्वर (अवी नाही!)
   उदा. नै + अक = नायक (ऐ → आय्) ❌ चूक — 'अवी' हा नियम नाही

• c. 'ओ' + स्वर → 'अव्' + स्वर
   उदा. भो + अन = भवन (ओ → अव्) ✅ बरोबर

Question 46: खालीलपैकी विध्यर्थी वाक्य कोणती ?

a. तुला परीक्षेत यश मिळो.
b. आपण माझी रजा मंजूर करावी.
c. मी आंबा खातो.
d. हे काम तोच करू जाणे.

(1) फक्त a व d बरोबर, b व c चूक

(2) फक्त b व c बरोबर, a व d चूक

(3) फक्त a बरोबर, b, c व d चूक

(4) फक्त d बरोबर, a, b व c चूक

योग्य उत्तर: (4) फक्त d बरोबर, a, b व c चूक

विध्यर्थी वाक्य म्हणजे काय?
ज्या वाक्यात आज्ञा, उपदेश, सल्ला, बंधन किंवा योग्यता दर्शविली जाते त्यास विध्यर्थी वाक्य म्हणतात. क्रियापदाचा अर्थ 'पाहिजे / हवे / योग्य आहे' असा असतो.

• a. तुला परीक्षेत यश मिळो. — हे इच्छार्थी वाक्य आहे (इच्छा व्यक्त होते). ❌
• b. आपण माझी रजा मंजूर करावी. — हे विनंतीदर्शक / आज्ञार्थी वाक्य आहे. ❌
• c. मी आंबा खातो. — हे विधानार्थी वाक्य आहे. ❌
• d. हे काम तोच करू जाणे. — यात 'जाणे' हा प्रत्यय योग्यता/बंधन दर्शवतो. ✅ विध्यर्थी वाक्य

Question 47: पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.

a. वाक्याचे मुख्य तीन प्रकार आहेत.
b. केवल वाक्यास काही अभ्यासक शुद्ध वाक्य असेही म्हणतात.
c. केवल वाक्यात एकच उद्देश्य व एकच विधेय असते.

(1) a व c बरोबर, b चूक

(2) a व b बरोबर, c चूक

(3) a, b व c बरोबर

(4) a व b चूक, c बरोबर

योग्य उत्तर: (3) a, b व c बरोबर

• a. वाक्याचे मुख्य तीन प्रकार आहेत.
   केवलवाक्य, संयुक्तवाक्य आणि मिश्रवाक्य — हे तीन मुख्य प्रकार आहेत. ✅ बरोबर

• b. केवल वाक्यास काही अभ्यासक शुद्ध वाक्य असेही म्हणतात.
   होय, काही व्याकरणकार केवलवाक्यास 'शुद्ध वाक्य' असेही संबोधतात. ✅ बरोबर

• c. केवल वाक्यात एकच उद्देश्य व एकच विधेय असते.
   केवलवाक्याची हीच मूळ व्याख्या आहे — एकच उद्देश्य + एकच विधेय. ✅ बरोबर

म्हणून तिन्ही विधाने अचूक आहेत.

Question 48: जे गौणवाक्य प्रधान वाक्यातील क्रियापद, विशेषण किंवा क्रियाविशेषण यांच्याबद्दल विशेष माहिती सांगते त्याला कोणते वाक्य म्हणतात ?

(1) नामवाक्य

(2) विशेषण वाक्य

(3) क्रियाविशेषण वाक्य

(4) मिश्रवाक्य

योग्य उत्तर: (3) क्रियाविशेषण वाक्य

क्रियाविशेषण गौणवाक्य म्हणजे काय?
जे गौणवाक्य प्रधान वाक्यातील क्रियापद, विशेषण किंवा क्रियाविशेषण यांच्याबद्दल अधिक माहिती सांगते, त्याला क्रियाविशेषण गौणवाक्य म्हणतात.

उदाहरण:
"तो जेव्हा आला तेव्हा मी झोपलो होतो." — यात 'जेव्हा आला' हे क्रियाविशेषण गौणवाक्य आहे. ✅

• नामवाक्य - जे गौणवाक्य नामाचे कार्य करते. ❌
• विशेषण वाक्य - जे गौणवाक्य प्रधान वाक्यातील नामाबद्दल माहिती सांगते. ❌
• मिश्रवाक्य - एक प्रधान + एक किंवा अधिक गौण वाक्ये मिळून बनते — हा वाक्याचा प्रकार आहे, गौणवाक्याचा नाही. ❌

Question 49: एक प्रधानवाक्य व एक किंवा अधिक गौणवाक्ये गौणत्वसूचक उभयान्वयी अव्ययांनी जोडून जे एक वाक्य तयार होते त्यास काय म्हणतात ?

(1) केवलवाक्य

(2) मिश्रवाक्य

(3) संयुक्तवाक्य

(4) गौणवाक्य

योग्य उत्तर: (2) मिश्रवाक्य

मिश्रवाक्य म्हणजे काय?
ज्या वाक्यात एक प्रधानवाक्य व एक किंवा अधिक गौणवाक्ये गौणत्वसूचक उभयान्वयी अव्ययांनी जोडलेली असतात, त्यास मिश्रवाक्य म्हणतात.

गौणत्वसूचक उभयान्वयी अव्यये: की, जर-तर, जेव्हा-तेव्हा, जो-तो, म्हणून इ.

उदाहरण:
"तो म्हणाला की मी येणार नाही." ✅

• केवलवाक्य - एकच उद्देश्य व एकच विधेय असते. ❌
• संयुक्तवाक्य - दोन किंवा अधिक प्रधानवाक्ये प्रधानत्वबोधक अव्ययांनी जोडलेली असतात. ❌
• गौणवाक्य - हे मिश्रवाक्याचा एक भाग आहे, स्वतंत्र वाक्यप्रकार नाही. ❌

Question 50: पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.

a. ज्या समासात दुसरे पद महत्त्वाचे व पहिले पद गौण असते त्याला अव्ययीभाव समास म्हणतात.
b. समासातील दोन्ही पदे महत्त्वाची असतात त्याला द्वंद्व समास म्हणतात.
c. समासातील दोन्ही पदे गौण असून त्यांच्या एकत्र येण्यातून तिसऱ्याच गोष्टीचा बोध होत नाही त्याला बहुव्रीही समास म्हणतात.

(1) फक्त a बरोबर, b व c चूक

(2) फक्त a आणि b बरोबर, c चूक

(3) फक्त b आणि c बरोबर, a चूक

(4) फक्त b बरोबर, a व c चूक

योग्य उत्तर: (4) फक्त b बरोबर, a व c चूक

• a. अव्ययीभाव समास - यात पहिले पद (अव्यय) महत्त्वाचे असते व दुसरे पद गौण असते. विधानात उलटे सांगितले आहे. ❌ चूक

• b. द्वंद्व समास - यात दोन्ही पदे महत्त्वाची असतात व दोन्ही पदांचा अर्थ सामासिक शब्दात येतो. ✅ बरोबर
   उदा. आई-बाबा, रात्रंदिवस

• c. बहुव्रीही समास - यात दोन्ही पदे गौण असतात हे बरोबर आहे, परंतु त्यांच्या एकत्र येण्यातून तिसऱ्याच गोष्टीचा बोध होतो — विधानात 'होत नाही' असे चुकीचे सांगितले आहे. ❌ चूक
   उदा. चतुर्भुज = चार भुजा असलेला (विष्णू)

Question 51: Change the sentence into indirect speech.

"Call the first witness", said the judge.

(1) The judge commanded them to call the first witness.

(2) The judge has ordered them for calling the first witness.

(3) The order has been given by judge to them for calling of the witness.

(4) Judge asked them, "call the witness".

Correct Answer: (1) The judge commanded them to call the first witness.

Rules for Imperative Sentences in Indirect Speech:
When the direct speech is an order/command, we use reporting verbs like commanded, ordered, directed, told followed by object + to + infinitive.

Analysis:
• "Call the first witness" → imperative/command sentence ✅
• Reporting verb: commanded ✅
• Structure: Subject + commanded + object + to + base verb ✅
• "Call" → to call ✅

Why others are wrong:
• (2) "has ordered...for calling" — wrong tense & preposition use. ❌
• (3) Passive voice used unnecessarily, very awkward structure. ❌
• (4) Still uses direct speech (quotation marks), not indirect. ❌

Question 52: Identify the correct meaning of the underlined part of the following sentence.

The President took the moral high ground.

(1) Stood on a podium

(2) Was morally incorrect

(3) Brought the morale down

(4) Was honest

Correct Answer: (4) Was honest

"Take the moral high ground" is an idiom meaning to behave in a way that is ethically correct, honest, and principled — especially when others around you are not.

It implies that a person acts with integrity and strong moral values, often in contrast to others.

Why others are wrong:
• (1) "Stood on a podium" — literal interpretation, not the idiomatic meaning. ❌
• (2) "Was morally incorrect" — completely opposite meaning. ❌
• (3) "Brought the morale down" — confuses 'moral' with 'morale', unrelated meaning. ❌

Question 53: Identify the kind of verb in the given sentence.

"He got her a splendid present."

(1) Transitive verb

(2) Intransitive verb

(3) Ditransitive verb

(4) Complex transitive verb

Correct Answer: (3) Ditransitive verb

What is a Ditransitive verb?
A ditransitive verb takes two objects — an indirect object and a direct object.

Sentence Analysis:
• Verb: got
• Indirect Object: her (the recipient)
• Direct Object: a splendid present (the thing given)

Since "got" has two objects, it is a ditransitive verb. ✅

Why others are wrong:
• (1) Transitive verb — takes only ONE direct object. ❌
• (2) Intransitive verb — takes NO object at all. ❌
• (4) Complex transitive verb — takes a direct object + object complement (e.g. "They elected him president"). ❌

Question 54: Identify the degree of comparison of the adjective in the given sentence.

Frank is the least tall of the boys.

(1) Positive

(2) Comparative

(3) Superlative

(4) Negative

Correct Answer: (3) Superlative

Degrees of Comparison:

• Positive — simple form, no comparison. (e.g. tall) ❌
• Comparative — comparing two things. (e.g. taller / less tall) ❌
• Superlative — comparing one with a group, showing the highest or lowest degree. ✅

"Least tall" uses least + adjective, which is the negative superlative form — it compares Frank with all the boys and shows he has the lowest degree of tallness among all of them.

• Positive: tall
• Comparative: less tall
• Superlative: least tall ✅

• (4) Negative — is not a grammatical degree of comparison. ❌

Question 55: Find the correct synonym for 'Muggy'.

(1) Nippy

(2) Humid

(3) Breezy

(4) Windy

Correct Answer: (2) Humid

Muggy describes weather that is unpleasantly warm, damp, and humid — making one feel uncomfortable and sticky.

Synonym: Humid — meaning warm and moist (high moisture content in the air). ✅

Why others are wrong:
• (1) Nippy — means cold and chilly. Opposite of muggy. ❌
• (3) Breezy — means pleasantly windy and fresh. ❌
• (4) Windy — means having a lot of wind. ❌

Example: "It was a muggy afternoon in Mumbai during the monsoon season."

Question 56: Choose suitable adverbial phrase for the underlined words in the sentence.

Generally speaking, my paper was considered superior to his.

(1) Over and above

(2) Now and then

(3) On the whole

(4) Once and again

Correct Answer: (3) On the whole

"Generally speaking" means in a broad or overall sense — not in every specific detail, but considering everything together.

"On the whole" is the closest adverbial phrase meaning considering everything / overall / in general. ✅

Why others are wrong:
• (1) Over and above — means in addition to / besides. ❌
• (2) Now and then — means occasionally / sometimes. ❌
• (4) Once and again — means repeatedly / more than once. ❌

Rewritten sentence:
"On the whole, my paper was considered superior to his." ✅

Question 57: Identify the correct meaning of the word underlined in the context.

I was very firm about what I wanted.

(1) hard

(2) secured

(3) resolute

(4) solid

Correct Answer: (3) resolute

The word "firm" has multiple meanings depending on context:

• Physical context — firm = hard, solid (e.g. "a firm mattress")
• Personal/mental context — firm = resolute, determined, unwavering ✅

In the sentence "I was very firm about what I wanted", the context is about a person's attitude and determination, so resolute (meaning strongly determined and decided) is the correct meaning.

Why others are wrong:
• (1) Hard — refers to physical texture, not a mindset. ❌
• (2) Secured — means made safe/protected, unrelated here. ❌
• (4) Solid — refers to physical state of matter, not appropriate in this context. ❌

Question 58: Choose the correct meaning of the words underlined in their respective contexts.

a. They need to weigh benefit against risk.
b. He has to weigh up the possibilities.

(1) Balance - consider

(2) Measure - analyse

(3) Burden - overload

(4) Consider - evaluate

Correct Answer: (1) Balance - consider

to weigh: In the context of comparing "benefit against risk," it means to balance two opposing factors to see which is more significant. to weigh up: In the context of "the possibilities," it means to consider or carefully assess something before making a decision.

Question 59: Select the correct sentences from the following:

a. Open the door, will you?
b. Let's see that movie, should'nt we?
c. The country needs a more dynamic leader, doesn't she?
d. The girl hasn't slept yet, hasn't she?

(1) a and c only

(2) a and b only

(3) b and c only

(4) a and d only

Correct Answer: (1) a and c only

a. Open the door, will you? (Correct) For imperative sentences (commands or requests), "will you?" is a standard and grammatically correct tag. b. Let’s see that movie, should’nt we? (Incorrect) Sentences starting with "Let’s" (let us) almost always take the tag "shall we?". Also, "should'nt" contains a typo; it should be "shouldn't." c. The country needs a more dynamic leader, doesn’t she? (Correct) In formal or poetic English, countries are often personified as feminine, making the tag "doesn't she?" grammatically acceptable. d. The girl hasn’t slept yet, hasn’t she? (Incorrect) A negative statement must have a positive tag. The correct version is: "The girl hasn’t slept yet, has she?"

Question 60: Select the correct phrase for the underlined word.

Nobody likes his proud behaviour.

(1) hard pressed

(2) high living

(3) high handed

(4) high and mighty

Correct Answer: (4) high and mighty

"High and mighty" is an idiomatic phrase meaning arrogant, proud, and behaving as if one is more important than others. ✅

Rewritten sentence:
"Nobody likes his high and mighty behaviour." ✅

Why others are wrong:
• (1) Hard pressed — means facing difficulties or under pressure. ❌
• (2) High living — means living a luxurious, extravagant lifestyle. ❌
• (3) High handed — means using power or authority in an unfair, bossy way — close but refers more to overbearing use of authority, not general pride/arrogance. ❌

Question 60 रद्द करण्यात आलेला आहे.

Question 61: ________ is not a modal auxiliary.

(1) Can

(2) Ought to

(3) May

(4) Do

Correct Answer: (4) Do

Modal Auxiliaries are a special type of auxiliary verbs that express possibility, ability, permission, obligation, or necessity. They do not change form with the subject.

Common Modal Auxiliaries:
Can, Could, May, Might, Will, Would, Shall, Should, Must, Ought to, Used to, Need, Dare

• (1) Can — modal auxiliary (ability/permission). ❌ (is a modal)
• (2) Ought to — modal auxiliary (moral obligation). ❌ (is a modal)
• (3) May — modal auxiliary (possibility/permission). ❌ (is a modal)
• (4) Do — is a primary auxiliary verb (used in questions, negatives, emphasis), NOT a modal auxiliary. ✅

Key difference: Modal auxiliaries never change form (no -s, -ing, -ed), while "do" changes to does/did — confirming it is not a modal.

Question 62: Identify adjective clause in the following sentence:

The watch which has a golden chain is mine.

(1) golden chain

(2) which has a golden chain

(3) golden chain is mine

(4) chain is mine

Correct Answer: (2) which has a golden chain

What is an Adjective Clause?
An adjective clause (also called a relative clause) is a dependent clause that modifies a noun or pronoun in the main clause. It usually begins with a relative pronoun: who, whom, whose, which, that.

Sentence Analysis:
• Main clause: "The watch... is mine."
• Adjective clause: "which has a golden chain" ✅
• It begins with the relative pronoun "which"
• It modifies the noun "watch" (tells us which watch)

Why others are wrong:
• (1) "golden chain" — just a noun phrase, not a clause. ❌
• (3) "golden chain is mine" — not a meaningful clause. ❌
• (4) "chain is mine" — incomplete and does not modify any noun properly. ❌

Question 63: Give antonyms of the following words: exult, imbecile.

a. delight, lamebrain
b. rejoice, birdbrain
c. exuberate, shrewd
d. lament, sane

(1) a and b only

(2) c only

(3) a and d only

(4) d only

Correct Answer: (4) d only

Word meanings:
• Exult = to feel or show great joy/triumph
• Imbecile = a stupid or foolish person

Antonyms needed:
• Antonym of exult = lament (to feel/express sorrow or grief) ✅
• Antonym of imbecile = sane / intelligent / shrewd ✅

Analysis of options:
• a. delight, lamebrain — delight is a synonym of exult, not antonym. ❌
• b. rejoice, birdbrain — rejoice is a synonym of exult, not antonym. ❌
• c. exuberate, shrewd — exuberate is a synonym of exult, not antonym. ❌
• d. lament, sane — lament is antonym of exult ✅ and sane is antonym of imbecile ✅

Therefore, only option d gives correct antonyms for both words.

Question 64: Choose the grammatically incorrect sentences from the following:

a. I want that you should meet him.
b. We discussed the matter yesterday.
c. She requested for my help.

(1) Only a

(2) Only a and b

(3) Only a and c

(4) Only b and c

Correct Answer: (3) Only a and c

Analysis:

• a. "I want that you should meet him." ❌ Incorrect
The verb "want" is not followed by a "that" clause with "should". The correct form is:
✅ "I want you to meet him."

• b. "We discussed the matter yesterday." ✅ Correct
"Discuss" is a transitive verb that takes a direct object without a preposition. No error here.

• c. "She requested for my help." ❌ Incorrect
"Request" does not take the preposition "for" when followed by a noun. The correct form is:
✅ "She requested my help."
(Note: "request for something" is used only in specific formal/noun contexts like "a request for help")

Therefore, sentences a and c are grammatically incorrect.

Question 65: Choose the correct option to change the following 'simple sentence' into 'complex sentence'.

Riding a bike she fell down on a road.

(1) She was riding a bike and then she fell down on the road.

(2) While she was riding a bike she fell down on the road.

(3) She was riding a bike and she fell down on the road.

(4) She was felling down while she was riding a bike.

Correct Answer: (2) While she was riding a bike she fell down on the road.

What is a Complex Sentence?
A complex sentence has one independent (main) clause and at least one dependent (subordinate) clause, joined by a subordinating conjunction.

Analysis:
• Simple sentence: "Riding a bike she fell down on a road." (participial phrase used)
• To make it complex, the participial phrase "Riding a bike" must be converted into a subordinate clause using a subordinating conjunction.

• (2) uses "While" (subordinating conjunction) → creates a dependent clause "While she was riding a bike" + main clause "she fell down on the road" ✅ Complex sentence

Why others are wrong:
• (1) & (3) use "and" — a coordinating conjunction → these are compound sentences, not complex. ❌
• (4) "felling" is grammatically incorrect (should be "falling"). ❌

Question 66: Match the pairs.

Word	Meaning
a. Taciturn	i. acts on a sudden idea without thinking first
b. Effusive	ii. reserved or speaks very little
c. Impetuous	iii. lacks confidence
d. Diffident	iv. gives exaggerated expression of pleasure, praise or gratitude

    a    b    c    d

(1) ii    iv    i    iii

(2) iii    iv    i    ii

(3) iii    iv    ii    i

(4) iv    i    iii    ii

Correct Answer: (1) ii   iv   i   iii

• a. Taciturn = ii. reserved or speaks very little ✅
   A taciturn person is habitually silent and uncommunicative.

• b. Effusive = iv. gives exaggerated expression of pleasure, praise or gratitude ✅
   An effusive person expresses feelings in an unrestrained, enthusiastic way.

• c. Impetuous = i. acts on a sudden idea without thinking first ✅
   An impetuous person acts quickly and without careful thought; impulsive.

• d. Diffident = iii. lacks confidence ✅
   A diffident person is modest and shy due to lack of self-confidence.

Question 67: Which of the following is an appropriate question tag for the following sentence?

We must go now.

(1) must we?

(2) shall we?

(3) shan't we?

(4) mustn't we?

Correct Answer: (4) mustn't we?

Rule for Question Tags:
• Positive statement → Negative tag
• The auxiliary verb in the tag must match the auxiliary in the main sentence.

Analysis:
• Statement: "We must go now." — positive statement with modal "must"
• Tag required: negative form of "must" = mustn't we? ✅

Why others are wrong:
• (1) must we? — positive tag after positive statement = incorrect rule. ❌
• (2) shall we? — used for "Let's..." sentences, not "must" sentences. ❌
• (3) shan't we? — "shan't" is the negative of "shall", does not match "must". ❌

Question 68: Match the following pairs.

Phrasal Verb	Meaning
i. Upend	a. Finish
ii. End up	b. Move into a vertical position
iii. Do out	c. Do better than
iv. Outdo	d. Decorate

    i    ii    iii    iv

(1) i-c    ii-d    iii-b    iv-a

(2) i-d    ii-a    iii-c    iv-b

(3) i-b    ii-a    iii-d    iv-c

(4) i-a    ii-b    iii-d    iv-c

Correct Answer: (3) i-b   ii-a   iii-d   iv-c

• i. Upend = b. Move into a vertical position ✅
   To upend something means to turn it upright or tip it over.
   e.g. "She upended the box to empty it."

• ii. End up = a. Finish ✅
   To end up means to finally be in a particular place or situation.
   e.g. "He ended up winning the race."

• iii. Do out = d. Decorate ✅
   To do out means to decorate or clean a room thoroughly.
   e.g. "She did out the room in blue."

• iv. Outdo = c. Do better than ✅
   To outdo means to do something better than someone else.
   e.g. "He tried to outdo his rivals."

Question 69: Choose the correct indirect speech of the following sentence.

He said, "we were having lunch".

(1) He said they had been having lunch.

(2) He said they are having lunch.

(3) He said they were having lunch.

(4) He said they will be having lunch.

Correct Answer: (1) He said they had been having lunch.

Rules for Tense Change in Indirect Speech:
When the reporting verb is in the past tense ("said"), all tenses in the direct speech shift back (backshift).

Direct Speech	Indirect Speech
Past Continuous "were having"	Past Perfect Continuous "had been having" ✅

Analysis:
• Direct: "we were having lunch" → Past Continuous
• Indirect: they had been having lunch → Past Perfect Continuous ✅
• "we" changes to "they" ✅

Why others are wrong:
• (2) "are having" — Present Continuous, no backshift applied. ❌
• (3) "were having" — no tense change made. ❌
• (4) "will be having" — Future Continuous, incorrect tense shift. ❌

Question 70: Choose the option having opposite meaning of the underlined word in the following sentence.

The old man led a solitary life.

(1) Happy

(2) Private

(3) Long

(4) Sociable

Correct Answer: (4) Sociable

• Solitary means living or being alone, without companions — isolated, lonely, reclusive.

• The opposite of solitary is sociable — meaning enjoying the company of others, friendly, and outgoing. ✅

Why others are wrong:
• (1) Happy — relates to emotions, not to social interaction. ❌
• (2) Private — is actually similar in meaning to solitary. ❌
• (3) Long — refers to duration/length, unrelated to solitary. ❌

Example:
• Solitary: "He lived alone in the mountains."
• Sociable: "She loved meeting new people and going to parties."

Question 71: Identify the moods expressed in the following sentences.

a. If my friend wants it, I shall give it to him.
b. Let us go.
c. I move that Mr. Gupta be appointed Chairman.

    a           b            c

(1) Subjunctive    Indicative    Imperative

(2) Imperative    Indicative    Subjunctive

(3) Indicative    Imperative    Subjunctive

(4) Subjunctive    Imperative    Indicative

Correct Answer: (3) Indicative   Imperative   Subjunctive

Three Moods in English:

• a. "If my friend wants it, I shall give it to him." → Indicative Mood ✅
States a real/likely condition and its result — describes a factual situation.

• b. "Let us go." → Imperative Mood ✅
Expresses a suggestion/command. "Let us" is a form of imperative.

• c. "I move that Mr. Gupta be appointed Chairman." → Subjunctive Mood ✅
The use of "be" instead of "is" is the classic marker of subjunctive mood — used in formal proposals and suggestions.

Key clue: "that...be" structure = Subjunctive mood ✅

Question 72: Match the prefixes on left with their meanings on right.

Prefix	Meaning
a. Arch	i. Against
b. Contra	ii. Before
c. Ante	iii. Secret
d. Crypto	iv. Main

    a    b    c    d

(1) iii    ii    iv    i

(2) ii    iii    i    iv

(3) iv    i    ii    iii

(4) i    iv    ii    iii

Correct Answer: (3) iv   i   ii   iii

• a. Arch = iv. Main / Chief ✅
   e.g. archenemy (main enemy), archbishop (chief bishop)

• b. Contra = i. Against ✅
   e.g. contradict (speak against), contraband (against regulations)

• c. Ante = ii. Before ✅
   e.g. anteroom (room before), antenatal (before birth)

• d. Crypto = iii. Secret ✅
   e.g. cryptography (secret writing), cryptocurrency (secret/hidden currency)

Question 73: Identify the correct word order to make a meaningful sentence.

Communication facilities	A
Information technology	B
All over the world	C
Has been built upon	D
A strong infrastructure	E
Of	F

(1) A-F-B-C-D-E

(2) C-B-D-E-F-A

(3) B-F-A-D-E-C

(4) E-F-B-D-A-C

Correct Answer: (2) C-B-D-E-F-A

Formed Sentence:
All over the world Information technology Has been built upon A strong infrastructure Of Communication facilities

Question 74: Identify the wrongly spelt word/s from the following:

a. Haphazard
b. Hereditry
c. Hypocrisy
d. Heterogineous

(1) a and c only

(2) b and d only

(3) Only c

(4) Only d

Correct Answer: (3) Only c

Question 75: Identify the correct indirect speech of the following sentence.

He said, "I have been waiting here for a long time".

(1) He said I have been waiting here since a long time.

(2) He said he have been waiting here for a long time.

(3) He said that he have been waiting here for a long time.

(4) He said that he had been waiting there for a long time.

Correct Answer: (4) He said that he had been waiting there for a long time.

Rules Applied:

Change	Direct	Indirect
Tense	have been waiting (Present Perfect Continuous)	had been waiting (Past Perfect Continuous) ✅
Pronoun	I	he ✅
Place	here	there ✅
Conjunction	—	that ✅

Why others are wrong:
• (1) "since a long time" — incorrect; "for" is correct with duration. ❌
• (2) "he have been" — grammatically incorrect (should be "had been"). ❌
• (3) "he have been" — same grammatical error + "here" not changed to "there". ❌

Passage (Questions 76 to 80):

The majority of successful senior managers do not closely follow the classical rational model of first clarifying goals, assessing the problem, formulating options, estimating likelihoods of success, making a decision, and only then taking action to implement the decision. Rather, in their day-by-day tactical manoeuvres, these senior executives rely on what is vaguely termed "intuition" to manage a network of interrelated problems that require them to deal with ambiguity, inconsistency, novelty, and surprise; and to integrate action into the process to thinking.

Generations of writers on management have recognized that some practising managers rely heavily on intuition. In general, however, such writers display a poor grasp of what intuition is. Some see it as the opposite of rationality; others view it as an excuse for capriciousness.

Isenberg's recent research on the cognitive processes of senior managers reveals that managers' intuition is neither of these. Rather, senior managers use intuition in at least five distinct ways. First, they intuitively sense when a problem exists. Second, managers rely on intuition to perform well-learned behaviour patterns rapidly. This intuition is not arbitrary or irrational, but is based on years of painstaking practice and hands-on experience that build skills. A third function of intuition is to synthesize isolated bits of data and practise into an integrated picture, often in an "Aha!" experience. Fourth, some managers use intuition as a check on the results of more rational analysis. Most senior executives are familiar with the formal decision analysis models and tools, and those who use such systematic methods for reaching decisions are occasionally leery of solutions suggested by these methods which run counter to their sense of the correct course of action. Finally, managers can use intuition to bypass in-depth analysis and move rapidly to engender a plausible solution. Used in this way, intuition is an almost instantaneous cognitive process in which a manager recognizes familiar patterns.

Question 76: Which of the following are described as part of the classical rational model?

a. Assessing the problem.
b. Decision making.
c. Using intuition.

(1) c only

(2) a and c only

(3) a and b only

(4) a, b and c

Correct Answer: (3) a and b only

According to the passage, the classical rational model involves:
"...first clarifying goals, assessing the problem, formulating options, estimating likelihoods of success, making a decision, and only then taking action to implement the decision."

• a. Assessing the problem ✅ — explicitly mentioned as part of the classical rational model.
• b. Decision making ✅ — explicitly mentioned as part of the classical rational model.
• c. Using intuition ❌ — the passage states that successful senior managers do NOT follow the classical rational model; instead, they rely on intuition. Intuition is contrasted with the classical rational model, not part of it.

Question 77: What can be managed through intuition?

a. Novelty
b. Surprise
c. Ambiguity.

(1) b only

(2) c only

(3) a and c only

(4) a, b and c

Correct Answer: (4) a, b and c

The passage clearly states that senior executives rely on intuition to manage a network of interrelated problems that require them to deal with:

"...ambiguity, inconsistency, novelty, and surprise..." and "ambiguity"

• a. Novelty ✅ — explicitly mentioned in the passage.
• b. Surprise ✅ — explicitly mentioned in the passage.
• c. Ambiguity ✅ — explicitly mentioned in the passage.

All three — novelty, surprise, and ambiguity — are mentioned as things that can be managed through intuition. Therefore, option (4) is correct.

Question 78: Some writers view intuition as the ________ of ________.

(1) Positive, rationality

(2) Opposite, rationality

(3) Parallel, capriciousness

(4) Similar, capriciousness

Correct Answer: (2) Opposite, rationality

The passage directly states:
"Some see it as the opposite of rationality; others view it as an excuse for capriciousness."

• "Opposite" and "rationality" are the exact words used in the passage. ✅

Why others are wrong:
• (1) "Positive, rationality" — the passage says "opposite", not "positive". ❌
• (3) "Parallel, capriciousness" — not mentioned in the passage. ❌
• (4) "Similar, capriciousness" — the passage says intuition is viewed as an "excuse for capriciousness", not similar to it. ❌

Question 79: Which of the following is/are not use/s of intuition?

a. Recognition of a problem.
b. Predicting success.
c. Arriving at a holistic view.

(1) b only

(2) a and b only

(3) b and c only

(4) a and c only

Correct Answer: (1) b only

According to the passage, the five uses of intuition are:
1. Sensing when a problem exists
2. Performing well-learned behaviour patterns rapidly
3. Synthesizing isolated data into an integrated picture
4. Checking results of rational analysis
5. Bypassing in-depth analysis to reach a plausible solution

Analysis of each option:

• a. Recognition of a problem ✅ — IS a use of intuition.
The passage states: "First, they intuitively sense when a problem exists." ❌ (not the answer)

• b. Predicting success ❌ — is NOT mentioned as a use of intuition anywhere in the passage. ✅ (this IS the answer)

• c. Arriving at a holistic view ✅ — IS a use of intuition.
The passage states: "A third function of intuition is to synthesize isolated bits of data...into an integrated picture." ❌ (not the answer)

Therefore, only b (Predicting success) is NOT a use of intuition mentioned in the passage.

Question 80: Match the following.

Column A	Column B
a. Isenberg	I. Bypass in-depth analysis
b. Intuition	II. Cognitive processes
c. Systematic methods	III. Decisions

    a    b    c

(1) III    I    II

(2) I    II    III

(3) I    III    II

(4) II    I    III

Correct Answer: (4) II   I   III

• a. Isenberg = II. Cognitive processes ✅
The passage states: "Isenberg's recent research on the cognitive processes of senior managers reveals..."

• b. Intuition = I. Bypass in-depth analysis ✅
The passage states: "managers can use intuition to bypass in-depth analysis and move rapidly to engender a plausible solution."

• c. Systematic methods = III. Decisions ✅
The passage states: "those who use such systematic methods for reaching decisions are occasionally leery of solutions suggested by these methods..."

Question 81: Identify the correct meanings of the underlined in their contexts:

I. The horse had injured one of rear legs.
II. He describes how these birds rear their young.
III. The lion slowly reared its head and looked around.
IV. Two police motor cyclists brought up the rear of the demonstration.

a. care for

b. last part

c. back

d. rise up

    I    II    III    IV

(1) b    c    a    d

(2) c    d    a    b

(3) a    c    d    b

(4) c    a    d    b

Correct Answer: (4) c   a   d   b

• I. "one of rear legs" = c. back ✅
Here "rear" is an adjective meaning the back part (rear legs = back legs).

• II. "birds rear their young" = a. care for ✅
Here "rear" is a verb meaning to bring up or care for young ones.

• III. "lion reared its head" = d. rise up ✅
Here "reared" means to raise or lift up — the lion lifted its head upward.

• IV. "brought up the rear" = b. last part ✅
"Bring up the rear" is an idiom meaning to be at the last/end position of a group or procession.

Question 82: Identify type of concord in the following sentence:

Bread and butter is the main concern of the common man.

a. grammatical concord.
b. notional concord.
c. principle of proximity.
d. verb concord.

(1) d only

(2) a and b only

(3) b only

(4) a and c only

Correct Answer: (3) b only

Types of Concord:

• Grammatical concord — verb agrees with the grammatical form of the subject. "Bread and butter" is grammatically plural (two nouns joined by "and") → should take plural verb "are". But here "is" is used → NOT grammatical concord. ❌

• Notional concord — verb agrees with the meaning/idea of the subject rather than its grammatical form. ✅
"Bread and butter" is treated as a single concept (a livelihood/basic need), so it takes a singular verb "is". This is notional concord.

• Principle of proximity — verb agrees with the nearest noun. Not applicable here as there is no ambiguity of proximity. ❌

• Verb concord — not a standard type of concord classification. ❌

Conclusion: "Bread and butter" is conceptually one unit (means livelihood), so singular verb "is" is used → Notional concord. ✅

Question 83: Match the following with opposite meaning:

Word	Opposite
a. Acute	I. Acrimony
b. Goodwill	II. Mild
c. Modern	III. Continue
d. Cease	IV. Antiquity

    a    b    c    d

(1) III    I    IV    II

(2) II    I    IV    III

(3) III    IV    I    II

(4) I    IV    II    III

Correct Answer: (2) II   I   IV   III

• a. Acute = II. Mild ✅
Acute means severe/sharp; its opposite is mild (gentle/moderate).
e.g. acute pain ↔ mild pain

• b. Goodwill = I. Acrimony ✅
Goodwill means friendly/cooperative feelings; its opposite is acrimony (bitterness/hostility).

• c. Modern = IV. Antiquity ✅
Modern means relating to the present; its opposite is antiquity (the ancient past).

• d. Cease = III. Continue ✅
Cease means to stop/end; its opposite is continue (to carry on/proceed).

Question 84: Select the correct words for the underlined phrases.

a. Frozen raindrops have ruined the crop.
b. Artisans organised themselves in welfare society for mutual help in Europe in the past.

(1) Gild, hale

(2) Hail, guild

(3) Storm, glide

(4) Thunder, guild

Correct Answer: (2) Hail, guild

• a. "Frozen raindrops" = Hail ✅
Hail refers to pellets of frozen rain (hailstones) that fall during storms and can damage crops.
e.g. "The hail ruined the crop." ✅

• b. "Artisans organised in welfare society for mutual help in Europe in the past" = Guild ✅
A guild was a medieval association of craftsmen or artisans in Europe who organised for mutual aid, protection, and to maintain craft standards.
e.g. "The guild of weavers helped its members." ✅

Why others are wrong:
• (1) Gild = to cover with gold; Hale = healthy — neither fits. ❌
• (3) Storm, glide — unrelated meanings. ❌
• (4) Thunder — not the same as frozen raindrops. ❌

Question 85: Which of the following sentences is correct with punctuation mark of semicolon?

(1) Sarah wanted to be a doctor; however she faints at the sight of blood.

(2) Sarah wanted to be a doctor however she faints; at the sight of blood.

(3) Sarah wanted to be a doctor however; she faints at the sight of blood.

(4) Sarah wanted to be a doctor; however, she faints at the sight of blood.

Correct Answer: (4) Sarah wanted to be a doctor; however, she faints at the sight of blood.

Rules for Semicolon with Conjunctive Adverbs:
When a conjunctive adverb (however, therefore, moreover, nevertheless, etc.) connects two independent clauses:
→ Use a semicolon (;) before the conjunctive adverb
→ Use a comma (,) after it

Structure: [Independent clause] ; however, [independent clause]

• (4) "Sarah wanted to be a doctor; however, she faints at the sight of blood." ✅
Both semicolon before and comma after "however" are correctly placed.

Why others are wrong:
• (1) Missing comma after "however" — incorrect punctuation. ❌
• (2) Semicolon placed in wrong position (after "faints"). ❌
• (3) Semicolon placed after "however" instead of before it. ❌

Question 86: Identify the active form of the following sentence.

A large sum of money was recently donated to the hospital.

(1) Someone was donating a large sum of money to the hospital recently.

(2) Someone recently donated a large sum of money to the hospital.

(3) Someone has donated a large sum of money to the hospital recently.

(4) Someone is recently donating a large sum of money to the hospital.

Correct Answer: (2) Someone recently donated a large sum of money to the hospital.

Passive to Active Voice Conversion:

Passive Voice	Active Voice
was donated (Simple Past Passive)	donated (Simple Past Active) ✅
No subject mentioned	Someone (indefinite subject used) ✅

Analysis:
• Passive: "A large sum of money was donated..." → Simple Past Passive
• Active: "Someone donated a large sum of money..." → Simple Past Active ✅

Why others are wrong:
• (1) "was donating" → Past Continuous — wrong tense. ❌
• (3) "has donated" → Present Perfect — wrong tense. ❌
• (4) "is donating" → Present Continuous — wrong tense. ❌

Question 87: Identify the sentence/(s) with the correct use of correlatives.

a. He not only cheated his friends but also his parents.
b. You may either have an apple or an orange.
c. The elephant both swallowed the bag and the buns.
d. She neither cares for gold nor silver.

(1) Only a

(2) Only b

(3) Only a and c

(4) Only b and c

Correct Answer: (2) Only b

Rule for Correlatives:
Correlative conjunctions must connect parallel grammatical structures — both parts must introduce the same type of element.

• a. "He not only cheated his friends but also his parents." ❌
Incorrect placement — "not only" should be placed before the verb to maintain parallelism:
✅ Correct: "He cheated not only his friends but also his parents."

• b. "You may either have an apple or an orange." ✅
"Either...or" correctly connects two parallel noun phrases (an apple / an orange). ✅

• c. "The elephant both swallowed the bag and the buns." ❌
Incorrect — "both" should come before the parallel elements:
✅ Correct: "The elephant swallowed both the bag and the buns."

• d. "She neither cares for gold nor silver." ❌
Incorrect — "neither...nor" must introduce parallel structures:
✅ Correct: "She cares for neither gold nor silver."

Question 88: She is a very economical lady. The meaning of the underlined word is:

(1) extravagant

(2) reckless

(3) thrifty

(4) financial

Correct Answer: (3) thrifty

Economical means using money, resources, or effort carefully and without waste — i.e., thrifty, frugal, cost-effective. ✅

Why others are wrong:
• (1) Extravagant — means spending too much money wastefully. This is the opposite of economical. ❌
• (2) Reckless — means acting without thinking about consequences; unrelated to spending habits. ❌
• (4) Financial — relates to money/finance in general, but does not capture the meaning of "careful with money". ❌

Note: Do not confuse economical (thrifty/careful with money) with economic (relating to the economy/finance).

Question 89: Choose the correct tag question form for the given sentence.

We seldom see them nowadays.

(1) We seldom see them nowadays, don't we?

(2) We seldom see them nowadays, isn't it?

(3) We seldom see them nowadays, do we?

(4) We seldom see them nowadays, seldom we?

Correct Answer: (3) We seldom see them nowadays, do we?

Key Rule — Negative Adverbs:
Words like seldom, rarely, hardly, barely, never, scarcely are negative adverbs. A sentence containing these words is already negative in meaning.

∴ Negative meaning → Positive tag is required.

Analysis:
• "We seldom see them" → negative in meaning (we don't often see them)
• Subject: We → tag pronoun: we
• Verb: see (Simple Present) → auxiliary: do
• Positive tag: do we? ✅

Why others are wrong:
• (1) "don't we?" — negative tag after negative sentence = incorrect rule. ❌
• (2) "isn't it?" — wrong auxiliary and pronoun. ❌
• (4) "seldom we?" — not a valid question tag structure. ❌

Question 90: Identify the type of clause underlined in the following sentence.

The boy who comes to me daily is my fast friend.

(1) Adverb clause

(2) Noun clause

(3) Adjective clause

(4) Prepositional clause

Correct Answer: (3) Adjective clause

What is an Adjective Clause?
An adjective clause (relative clause) is a dependent clause that modifies a noun or pronoun in the main clause. It typically begins with a relative pronoun: who, whom, whose, which, that.

Sentence Analysis:
• Main clause: "The boy... is my fast friend."
• Underlined clause: "who comes to me daily"
• Relative pronoun: who ✅
• It modifies the noun "boy" — tells us which boy. ✅

Why others are wrong:
• (1) Adverb clause — modifies a verb, adjective, or adverb; answers when, where, why, how. ❌
• (2) Noun clause — functions as a noun (subject, object, complement). ❌
• (4) Prepositional clause — not a standard grammatical clause type. ❌

Question 91: Identify the adverb clause of time from the following sentences.

A. We got the seeds planted before the rains come.
B. She is as wise as she is beautiful.
C. You may do as you please.

(1) A only

(2) A and B only

(3) C only

(4) A and C only

Correct Answer: (1) A only

Adverb Clause of Time:
A clause that tells when the action of the main clause occurs. It is introduced by subordinating conjunctions like: before, after, when, while, since, until, as soon as.

Analysis:

• A. "before the rains come" ✅
Introduced by "before" — tells us the time when the seeds were planted. This is an adverb clause of time. ✅

• B. "as she is beautiful" ❌
Introduced by "as...as" — this is an adverb clause of comparison/degree, not time. ❌

• C. "as you please" ❌
Introduced by "as" — this is an adverb clause of manner (how you may do it), not time. ❌

Therefore, only sentence A contains an adverb clause of time.

Question 92: What is the meaning of the word "benevolent"?

(1) Malevolent

(2) Kind

(3) Cruel

(4) Indifferent

Correct Answer: (2) Kind

Benevolent comes from Latin bene (well) + volent (wishing) — meaning well-wishing, kind, generous, and charitable. ✅

A benevolent person is one who is kind-hearted, generous, and wishes well for others.

Why others are wrong:
• (1) Malevolent — means wishing harm to others; the exact opposite of benevolent. ❌
• (3) Cruel — means causing pain or suffering; opposite in meaning. ❌
• (4) Indifferent — means having no interest or concern; unrelated to benevolent. ❌

Example: "The benevolent king gave food and shelter to the poor."

Question 93: Identify the correct sentences.

a. We work hard and wait for the result.
b. Flattery has its effect on a vain mind.
c. He neglected his work and the consequence was he lost his position.

(1) Only a and b are correct

(2) Only b and c are correct

(3) Only a and c are correct

(4) All are correct

Correct Answer: (4) All are correct

Analysis of each sentence:

• a. "We work hard and wait for the result." ✅
Grammatically correct — two parallel verbs (work, wait) joined by "and" with proper subject-verb agreement.

• b. "Flattery has its effect on a vain mind." ✅
Grammatically correct — singular subject "flattery" with singular verb "has"; correct use of "its". A well-formed sentence.

• c. "He neglected his work and the consequence was he lost his position." ✅
Grammatically correct — two independent clauses joined by "and"; "the consequence was" introduces the result clause correctly.

All three sentences are grammatically correct, making option (4) the right answer.

Question 94: Change the following sentence into indirect speech.

He said, "I am glad to be here this evening".

(1) He said that he had been glad to be there that evening.

(2) He said that he has been glad to be here this evening.

(3) He said that he was glad to be here this evening.

(4) He said that he was glad to be there that evening.

Correct Answer: (4) He said that he was glad to be there that evening.

Changes Applied in Indirect Speech:

Direct Speech	Indirect Speech
I	he ✅
am (Present Simple)	was (Past Simple) ✅
here	there ✅
this evening	that evening ✅

Why others are wrong:
• (1) "had been glad" — over-shifted tense; "am" → "was" is sufficient. ❌
• (2) "has been glad...here...this evening" — no changes applied at all. ❌
• (3) "here this evening" — place and time expressions not changed. ❌

Question 95: Choose appropriate antonym of the word, 'Petulance'.

(1) grumpiness

(2) waspishness

(3) amiability

(4) peevishness

Correct Answer: (3) amiability

Petulance means the quality of being childishly sulky, irritable, or bad-tempered.

Its antonym is amiability — meaning the quality of being friendly, pleasant, and good-natured. ✅

Why others are wrong:
• (1) Grumpiness — means being irritable and bad-tempered; a synonym of petulance, not antonym. ❌
• (2) Waspishness — means being irritable and quick to find fault; a synonym of petulance. ❌
• (4) Peevishness — means being easily irritated; another synonym of petulance. ❌

Summary:
• Petulance = irritable, sulky ↔ Amiability = friendly, pleasant ✅

Question 96: Choose the correct option from those given below, which means the Idiom underlined in the sentence.

Whenever we go for an outing, my wife wants to buy everything but the kitchen sink!

(1) almost everything one can think of

(2) everything that is useless

(3) everything that is useful for kitchen only

(4) everything that is decorated

Correct Answer: (1) almost everything one can think of

"Everything but the kitchen sink" is a popular English idiom meaning almost everything imaginable — used humorously to describe someone who takes or wants an excessive number of things. ✅

The idiom implies that the only thing NOT included is the kitchen sink (which is fixed/immovable), suggesting that virtually everything else has been taken or desired.

Example:
"She packed everything but the kitchen sink for the weekend trip." = She packed an excessive amount of things.

Why others are wrong:
• (2) "everything that is useless" — the idiom doesn't imply uselessness. ❌
• (3) "everything useful for kitchen only" — misinterprets "kitchen sink" literally. ❌
• (4) "everything that is decorated" — completely unrelated meaning. ❌

Question 97: _______ gold is a precious metal.
The article which fills the blank correctly in the above sentence to express general sense.

(1) An

(2) A

(3) No article

(4) The

Correct Answer: (3) No article

Rule: When we speak about a material noun or substance in general — referring to the entire category rather than a specific instance — no article is used.

• Gold is an uncountable/material noun.
• The sentence states a general truth about gold as a substance. ✅
• No article is needed before material nouns used in a general sense.

Examples of no article with material nouns:
• "Water is essential for life." ✅
• "Iron is a strong metal." ✅
• "Gold is a precious metal." ✅

Why others are wrong:
• (1) An — used before singular countable nouns starting with a vowel sound. Gold is uncountable. ❌
• (2) A — used before singular countable nouns. Gold is uncountable. ❌
• (4) The — used for specific reference. Here gold is referred to generally, not specifically. ❌

Question 98: Choose the correct sentences.

a. Herself saw the burglar.
b. None of these boys is here.
c. Pope than whom few men had more vanity.

(1) b only

(2) c only

(3) a and c only

(4) a, b and c

Correct Answer: (1) b only

Analysis:

• a. "Herself saw the burglar." ❌ Incorrect
Reflexive pronouns (himself, herself, themselves) cannot be used as the subject of a sentence.
✅ Correct: "She herself saw the burglar." or simply "She saw the burglar."

• b. "None of these boys is here." ✅ Correct
"None" can take either singular or plural verb, but traditionally and formally it takes a singular verb ("is"). This is grammatically correct. ✅

• c. "Pope than whom few men had more vanity." ❌ Incorrect
The pronoun "whom" is incorrect here — when used after "than" in a comparative clause, the correct form is "who" (subjective case).
✅ Correct: "Pope than who few men had more vanity."

Question 99: Match the following.

Word	Meaning
I. Ligature	a. A situation in which no progress is made
II. Impasse	b. Something that is used to bind
III. Quintessential	c. A funny or clever remark
IV. Quip	d. Perfect as an example of a type of person/thing

    I    II    III    IV

(1) a    b    c    d

(2) b    c    a    d

(3) b    a    d    c

(4) d    a    c    b

Correct Answer: (3) b   a   d   c

• I. Ligature = b. Something that is used to bind ✅
A ligature is a thread or band used to tie something — especially in surgery to tie off a blood vessel.

• II. Impasse = a. A situation in which no progress is made ✅
An impasse is a deadlock or standstill where no solution or agreement can be reached.

• III. Quintessential = d. Perfect as an example of a type of person/thing ✅
Quintessential means representing the most perfect or typical example of something.
e.g. "She is the quintessential example of a dedicated teacher."

• IV. Quip = c. A funny or clever remark ✅
A quip is a witty or clever comment made quickly.

Question 100: Choose the appropriate sentence which showcases an indicative mood.

(1) Rama goes to school everyday.

(2) Wait there.

(3) Let us go.

(4) If he were here, he would support me.

Correct Answer: (1) Rama goes to school everyday.

Three Moods in English:

• Indicative Mood — states facts, asks questions, or makes assertions about reality.
• Imperative Mood — expresses commands, requests, or suggestions.
• Subjunctive Mood — expresses wishes, hypothetical situations, or conditions contrary to fact.

Analysis:

• (1) "Rama goes to school everyday." ✅
States a fact about Rama's routine → Indicative Mood. ✅

• (2) "Wait there." ❌
A command → Imperative Mood. ❌

• (3) "Let us go." ❌
A suggestion → Imperative Mood. ❌

• (4) "If he were here, he would support me." ❌
A hypothetical/contrary-to-fact condition (use of "were") → Subjunctive Mood. ❌

Report Card

Total Questions Attempted: 0

Correct Answers: 0

Wrong Answers: 0

--